wrapper

Институт

Институт

ПОДДЕРЖКА ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА В ТАДЖИКИСТАНЕ: НОВЫЕ ИНИЦИАТИВЫ И ВОЗМОЖНОСТИ

Мижгона Мирзоева – докторант

второго курса PhD ИИГ НАНТ

 

ПОДДЕРЖКА ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА В ТАДЖИКИСТАНЕ: НОВЫЕ ИНИЦИАТИВЫ И ВОЗМОЖНОСТИ

     Глобальные изменения, такие как цифровизация, устойчивое развитие и рост конкуренции, ставят перед странами новые вызовы. В ответ на эти вызовы многие государства, в том числе и Таджикистан, предпринимают активные меры по поддержке предпринимательства. Развитие малого и среднего бизнеса рассматривается как один из ключевых факторов экономического роста и повышения благосостояния населения. Предпринимательство играет ключевую роль в экономическом развитии любой страны. Именно благодаря инициативе и предпринимательской активности создаются новые рабочие места, внедряются инновации и повышается уровень жизни населения. В Таджикистане государство активно поддерживает развитие предпринимательства, понимая его важность для обеспечения устойчивого экономического роста и модернизации страны.

     Государственная политика в области поддержки предпринимательства направлена на создание благоприятных условий для развития бизнеса, стимулирование инновационной деятельности и повышение конкурентоспособности национальной экономики. Стоить отметить, что сфера предпринимательства достаточно хорошо развивается в Таджикистане. Страна постепенно внедряет цифровые технологии в различные сферы своей деятельности, стремится к переходу на «зелёную» экономику, осуществлению всех расчётов на безналичной основе и многое ещё другое. Несмотря на существующие вызовы, государство активно работает над их решением, стремясь к устойчивому развитию. Со стороны государства каждый год предпринимаются разные меры по усовершенствованию системы предпринимательства, разрабатываются разные пути поддержания стартаперов и знатоков бизнеса.

      Основатель национального мира и единства, лидер нации, президент Республики Таджикистан Эмомали Рахмон в своём послании 28-го декабря 2024 года акцентировался именно на поддержку развития предпринимательства, необходимости принять конкретные меры по вопросам предотвращения влияния вероятных угроз на национальную экономику в 2025 году, формирования «зелёной» экономики, цифровизации государственных услуг и широкого использования безналичного расчёта. Также было отмечено необходимость в обеспечение эффективного управления существующими мощностями, создание производственных предприятий, сохранение имеющихся рабочих мест и организацию новых рабочих мест, повышение конкурентоспособности отечественной продукции и укрепление экспортного потенциала страны. Наравне с этим президент отметил, что первостепенное внимание необходимо уделить вопросам развития человеческого капитала, укреплению производственных мощностей и использованию современных технологий, налаживания производства конкурентоспособной продукции с высокой добавочной стоимостью, связи науки с производством и формирования экономики, основанной на знаниях, изобретательствах и новаторствах.

      Бизнес и экономика имеют линейную связь. Развитие бизнеса возможен только, если в стране прогрессирующая в лучшую сторону экономика и экономический рост двигается вверх. А экономический рост невозможен без активного, динамичного, эффективного и конкурентной деятельности бизнеса. Таким образом, взаимосвязь бизнеса и экономики обретает мощную силовую энергетику. Стоит отметить, что в этом вопросе без государственной поддержки не обходиться и именно эта поддержка создаёт благоприятное условие развития бизнеса и устойчивого экономического роста.

       Очень важно, когда внимание уделяется качественным показателям деятельности бизнеса. Конкурентоспособность экономики определяется не столько численностью трудовых ресурсов, сколько их качеством и производительностью. Каждый предприниматель, если с большим трепетом и высокой ответственностью будет относится к своей работе, сможет внести особый вклад в развитие экономики в целом, что в прямой схеме повлияет на деятельность самого предпринимателя. В послании, Лидер нации отметил, что для выполнения созидательных планов и работ по благоустройству в честь 35-летия Государственной независимости при поддержке предпринимателей, людей щедрой души и других за последние 3 года было затрачено более 20 миллиардов сомони. Работы, проделанные в этом направлении, способствовали осуществлению намеченных показателей социально-экономического развития, процветанию и благоустройству городов и селений страны и что весомый вклад по благоустройству внесли именно предприниматели и многие другие патриотически настроенные жители страны.

        Для предпринимателей поддержка со стороны государства имеет очень большую значимость. Одним из таких видов поддержки можно считать «мораторий». Ссылаясь на послание президента страны в преддвериях Нового года было отмечено, что с целью дальнейшей поддержки развития предпринимательства необходимо в соответствии с Законом Республики Таджикистан «О проверках деятельности хозяйствующих субъектов» путём совершенствования действующих нормативов оценки рисков ещё больше ограничить число проверок и их продолжительности (за исключением налоговых рисков). Было предложено в период совершенствования упомянутых нормативно-правовых документов с целью государственной поддержки деятельности предпринимательских субъектов, создания благоприятных условий для привлечения капитала и организации рабочих мест до 1-го января 2027 года объявить мораторий на все виды проверок деятельности предпринимательских субъектов (за исключением проверок налоговых органов).

       Это поддержка поможет представителям сферы бизнеса отдаваться целиком своему делу, снижать административную нагрузку, создать стабильное и предсказуемое условие для бизнеса, направлять свои мощности и ресурсы на создание производства и внедрение новшеств, не боясь экспериментировать.

      Вдобавок был отмечен факт, что за последние пять лет в стране создано более 2040 промышленных предприятий и 74 тысячи рабочих мест. Только в 2024 году создано 740 новых производственных цехов и предприятий, благодаря чему в целом организовано около 20 тысяч рабочих мест.

      В заключении хотелось бы отметить, что развитие предпринимательства в Таджикистане – это задача, которая требует совместных усилий трёх сторон: государства, бизнеса и общества. Только посредством конструктивного диалога и партнёрства мы сможем создать благоприятное условие для развития предпринимательства, привлечения инвестиций и обеспечения экономического роста страны. Предпринятые меры по поддержке предпринимательства, а также дальнейшее совершенствование и создание благоприятных условий для бизнеса, несомненно, будут ключевым фактором для формирования этой сферы и внесут вклад в социально-экономическое развитие Таджикистана. Уверены, что таджикские предприниматели, обладая высоким потенциалом и трудолюбием, смогут внести свой вклад в процветание родной страны при несомненной поддержки со стороны государства. От успешного развития предпринимательства зависит будущее нашей страны.

 

 

    

 

 

Муфассал ...

КОНФЕРЕНСИЯИ ИЛМИЮ НАЗАРИЯВӢ "ВМКБ: АЗ ТАЪСИСЁБӢ ТО СОҲИБИСТИҚЛОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН"

КОНФЕРЕНСИЯИ ИЛМИЮ НАЗАРИЯВӢ "ВМКБ: АЗ ТАЪСИСЁБӢ ТО СОҲИБИСТИҚЛОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН"
     7-уми феврали соли 2025 дар Институти илмҳои гуманитарии ба номи академик Б. Искандарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо иштироки олимон, муҳаққиқон ва намояндагони ниҳодҳои давлатӣ Конференсияи илмию назариявӣ таҳти унвони «ВМКБ: аз таъсисёбӣ то соҳибистиклолии Ҷумҳурии Тоҷикистон» баргузор гардид.
       Дар конференсия равандҳои таърихии ташаккули Вилояти Мухтори Куҳистони Бадахшон, таҳаввулоти иҷтимоию иқтисодӣ ва фарҳангии он аз таъсисёбӣ то даврони соҳибистиқлолӣ баррасӣ гардида, аз нуқтаи назари илмӣ таҳлил гардиданд.
Муҳтавои Конференсия ва баромадҳои илмӣ:
      Чорабинии илмӣ бо сухани ифтитоҳӣ аз ҷониби директори Институти илмҳои гуманитарӣ, доктори илмхои филологӣ Қаландариён Ҳоким Сафар оғоз гардида, дар он нақши илмҳои гуманитарӣ дар омӯзиши таърихи ташаккули ВМКБ мавриди баррасӣ қарор гирифт.
      Сипас, Муовини Раиси ВМКБ муҳтарам Абдулназарзода Абдулназар Абдулқодир аҳамияти стратегӣ ва илмии омӯзиши таърихи ВМКБ ва рушди устувори онро дар маърузаи илмӣ таҳти унвони «Нигоҳи ҷаҳониён ба арзишҳои Бадахшон мероси фарҳангӣ ва нақши он дар тамаддуни ҷаҳонӣ» ба иштирокчиён ироа намуд.
      Дар ҷараёни Конференсия олимони шинохта:
д.и.филол. Охонниёзов В.Д. бо маърузаи илмӣ: «Инъикоси арзишҳои миллӣ ва маҳаллӣ дар адабиёти замони соҳибистиқлолии Тоҷикистон: намунаи Бадахшон»;
н.и.т. Шоинбеков А.А. «Заминаҳои таърихии таъсисёбии ВМКБ: омилҳои сиёсӣ ва иҷтимоӣ»;
н.и.т. Абдураҳмонов З.В. «Нақши Шириншоҳ Шоҳтемур дар ташаккули ҳувияти миллии мардуми Бадахшон ва рушди маориф»;
н.и.т. Шоинбеков Ф.Н. «Омӯзиши археологии шаҳраки Карон ва нақши он дар бозшиносии таърихи ВМКБ»;
Раматшоев Д.А. «Рушди муассисаҳои олии илмӣ-таълимии ВМКБ дар даврони Истиқлол: таҳлил ва дурнамо»;
Амонбеков С. «Истифодаи иқтидорҳои сайёҳии ВМКБ дар раванди рушди иқтисодиёти минтақавӣ» тариқи маҷозиву ҳузурӣ баромад намуданд.
Тавсияҳо ва дурнамо:
      Дар фарҷоми Конференсия аз ҷониби маърузачиён ва иштирокчиёни Конференсия тавсияҳои зерин пешниҳод гардиданд:
     Таҳкими ҳамкориҳои илмӣ байни пажуҳишгоҳҳои миллӣ ва байналмилалӣ ҷиҳати омузиши аниқи таърих, фарҳанг ва ҷомеашиносии ВМКБ.
     Дастгирии таҳқиқоти бостоншиносӣ ва таърихӣ, бахусус омӯзиши шаҳраки Карон ва дигар ёдгориҳои таърихии ВМКБ.
    Истифодаи иқтидорҳои сайёҳӣ ва рушди устувори иқтисодиёти ВМКБ бо такя ба мероси таърихӣ ва табиати нотакрори минтақа.
Баёнияи мухтасар:
     Конференсияи мазкур на танҳо саҳмгузорӣ дар таҳқиқоти илмӣ, балки иқдоми муҳиме дар шинохти амиқи таърихи ташаккули ВМКБ ва нақши он дар рушди давлати миллӣ ба ҳисоб меравад.
     Натиҷаҳои бадастомада ва маърӯзаҳои илмии ироашуда дар шакли мақолаҳои илмӣ дар маҷаллаҳои илмии ватанӣ ва хориҷӣ нашр мегарданд, то ки барои муҳаққиқони оянда манбаи таҳқиқотии муътамад бошанд.
Муфассал ...

ИҚТИСОДИЁТИ РАҚАМӢ ПОЯГУЗОР БАРОИ РАВАНДҲОИ ЗЕҲНИ СУНЪӢ

Раматшоев Д.А. - Докорторанти PhD-и

соли аввали Иниститути илмҳои

гуманитарии ба номи академик

Б. Искандарови АМИТ                    

 

ИҚТИСОДИЁТИ РАҚАМӢ ПОЯГУЗОР БАРОИ РАВАНДҲОИ ЗЕҲНИ СУНЪӢ

 “Тоҷикистон дар ҷодаи гузариш ба рақамикунонии соҳаҳои иқтисоди миллӣ ҷиҳати таъмин намудани шаффофияти муносибатҳои иқтисодиву молиявӣ қадамҳои устувор гузошта истодааст”.  Э. Раҳмон

 

Дар солҳои охир равандҳои иқтисодиёти рақамӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷорӣ шуда истодааст. Чаро мо бояд ба иқтисодиёти рақамӣ гузарем?  Оё барои Ҷумҳурии Тоҷикистон ин зарур аст? Бале, дар даврони истиқлолият ва расидан ба чунин пешравиҳо пешниҳоди Пешвои миллат бахусус баробар шудан бо ҷаҳони мутамаддин заруртарин кор - ин ҷорӣ намудани иқтисодиёти рақамӣ ва истифода бурани технологияи муосир ба ҳисоб меравад.

Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми солонаи худ ба Маҷлиси Олӣ қайд намудаанд: «…дар шароити кунунӣ рушди технологияҳои рақамӣ шарти асосии рақобатнокии иқтисодӣ ба шумор меравад».

Аз ин рӯ агар дигар давлатҳо аз иқтисодиёти рақамӣ бархурдор бошанду мо набошем, иқтисодиёт ва савдою пешрафт нахоҳад шуд. Дар дигар соҳаҳо бошад, аз қабили истифодабарии иттилооти рақамӣ ва технологияҳои мутараққӣ ин қафомонӣ низ мушоҳида мешавад. Дар ин робита дар Паёми навбатии Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон масъалаи мазкур мавриди баррасӣ қарор гирифта, таъкид карда шуд, ки  «.., татбиқи барномаҳои қабулнамудаи мо барои гузаштан ба ин раванд қонеъкунанда нестанд ва зарур аст, ки чораҳои ба ташаккули шароит барои тақвияти соҳаи рақамикунонӣ мусоидаткунанда андешида шаванд».

Дар ҷаҳони муосир агар мардум аз технологияи муосир истифода набарад, пешрафт нахоҳад кард. Аз ин лиҳоз барои мо истифода бурдани технология ва аз худ намудани он зарур аст, ки бояд дучанд кору фаъолият намоем. Барои бартарафсозии чунин мушкилот аз тарафи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар охири соли 2019 Консепсияи иқтисодиёти рақамӣ тасдиқ гардида, ҷиҳати омодасозии «Барномаи миёнамуҳлати рушди иқтисодиёти рақамӣ» дар назди Ҳукумати мамлакат вазифаҳо гузошта  шуд.

Имсол низ барои боз ҳам ҷоннок намудани корҳо ва бо мақсади таҳкими асосҳои институтсионалии иқтисоди рақамӣ, рушди инфрасохтори иттилоотиву коммуникатсионӣ дар тамоми қаламрави кишвар, рақамикунонии соҳаҳои иқтисоди миллӣ ва вусъатбахшии раванди амалӣ намудани “ҳукумати электронӣ” ба Ҳукумати мамлакат ва сохтору мақомоти дахлдор супориш дода шуд, ки доир ба таъсис додани Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон чораҷӯӣ намоянд.

Аз ин лиҳоз инҳо поягузорӣ барои ояндаҳои наздик ва расидан ба пешравиҳои баландтар расидани мамлакат ба ҳисоб меравад. Истифодабарии технология барои давлату мардум чи медиҳад?

Пеш аз ҳама:

  • фароҳам овардани шароити зиндагии мардум;
  • осон гардонидани кору фаъолият дар тамоми соҳаҳо;
  • сарфа намудани вақт;
  • шаффияти кори тамоми соҳаҳо;
  • поягузори барои ташкил намудани зеҳни сунъӣ;
  • дасрас ва системаи ягонаи коммуникативидошта

ва дигар самтҳоро дар бар мегирад. Иқтисоди сабз, Иқтисодиёти рақамӣ ва расидан ба зеҳни сунъӣ пайдарпайии корро талаб намуда, ҳар самт бояд дар вақти муаяйншуда иҷро карда шавад. Баъди ҷорӣ гардидани иқтисодиёти рақамӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон марҳилаи нави технологӣ ва коммуникатсионӣ аниқтараш зеҳни сунъӣ ҷойгузини ин марҳила хоҳад гашт.

Зеҳни сунъӣ марҳилаи нави идоракунӣ буда, он метавонад дар қабул намудани қарорҳо оид ба амалҳои ҳаррӯзаи инсоният ва амалӣ гардонидани фаъолият нақши муҳимро мебозад. Дар ояндаҳои наздик зеҳни сунъӣ дар бисёр соҳаҳо таъсири назарраси худро хоҳад расонд. Амалҳои зеҳни сунъие, ки метавонанд ба фаъолияти инсонҳо таъсиррасон ҳастанд, мисол меорем:

Ҷойҳои корӣ: Зеҳни сунъиро аллакай барои фаъолияти шумораи зиёд ба ҷойи одамон дар корхонаву муассисаҳо истифода  намуда истодаанд. Зеҳни сунъӣ амалҳоеро ба мисли ҷамъоварии маълумот, таҳлил ва қабули қарор оид ба фаъолияти одамон дар корхонаҳо иҷро намуда истодааст.

Муошират: Зеҳни сунъӣ барои эҷоди шаклҳои нави муошират ба монанди муоширати виртуалӣ ва чатботҳо истифода мешавад. Ин технологияҳои нави муоширатӣ метавонанд муоширатро самаранок ва осон гардонанд, инчунин роҳҳои нави муошират бо дигаронро фароҳам оранд.

Тандурустӣ: Зеҳни сунъӣ барои таҳияи усулҳои нави табобат тавасути технологияи муосир ва ташхиси бемориҳо истифода  бурда мешавад. Зеҳни сунъӣ ба табибон барои дарк ва аниқ намудани бемориҳо кӯмак менамояд. Дар асоси маълумотҳои пешниҳоднамудаи зеҳни сунъӣ табибон қарори дахлдорро қабул мекунанд.

         Ҳар як истифодабаранда бояд дар хотир дошта бошад: Технология рӯз то рӯз рушд меёбад, аммо идеяҳо ва назарҳое ҳанӯз ҳам паси парда ҳастанд. Мо бояд аз тараққиёт ва пешравии технология натарсида, бараъкс онро дар вақти муайяншуда аз худ намуда, барои пешрафти зиндагӣ истифода барем. Ҳар як пешравӣ ва пайдо гардидани як навгонӣ ин тарсу ҳарос нест, балки дуруст истифода бурдану барои зиндагии инсонҳо ба ҳисоб меравад. Масалан, пайдо гардидани телефонҳои мобилӣ. Баъзе инсонҳо онҳоро зиёновар шумурда, қабул надоштанд вале имруз аз хурдсол то миёнасолу пиронсолон ба хубӣ аз барномаҳои телефонӣ барои муошират ва бизнесу дигар намуд хизмарасониҳо истифода менамоянд. Касе агар аз навогониҳо тарсаду онро нодуруст донад, дунё дигар ба чунин одамҳо мунтазир нахоҳад шуд ва мо бояд ҳамқадами замон буда, барои ноил гардидан ба пешравиҳо саҳмгузор бошем.

Ба ҳамин хотир Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон  «Стратегияи рушди зеҳни сунъӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон то соли 2040» дар самти таъсиси IT паркҳо ва рушди рақамикунонии иқтисоди кишвар қарорҳо қабул намуда, озмоишгоҳи зеҳни сунъӣ бо номи «TajRupt»-ро дар ҷумҳурӣ роҳандозӣ намуданд.

Ин пешравиҳо ба хотири пешрафи ҳаёт равона гардидаанд ва мо бо  ин пешравиҳо ба дастовардҳои назаррас ноил хоҳем гашт.

 

 

 

Муфассал ...