Институт

Душанбе, 22 Декабр 2025

ҲИФЗ ВА МУАРРИФИИ МЕРОСИ ФАРҲАНГӢ ВА МАЪНАВӢ ДАР ПАЁМИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Қурбонхонова Нуриҷаҳон Мирасановна, номзади илмҳои филологӣ,

мудири шуъбаи фолклор ва адабиёти Бадахшони Институти илмҳои гуманитарии

ба номи академик Б.Искандарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон

ҲИФЗ ВА МУАРРИФИИ МЕРОСИ ФАРҲАНГӢ ВА МАЪНАВӢ ДАР ПАЁМИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ки 16 декабри соли ҷорӣ ироа гардид, ҳамчун ҳуҷҷати муҳими стратегӣ ва барномаи амалии рушди давлат дар ҳамаи соҳаҳо арзёбӣ мешавад. Дар паём самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишвар ба таври мукаммал ва муфассал таҳлил гардида, он барои ҷомеаи Тоҷикистон, мақомоти давлатӣ, ташкилотҳои ғайридавлатӣ, корхонаҳо ва кулли шаҳрвандон аҳамияти назарраси назариявӣ ва амалӣ дорад.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, бо такя ба далелҳои мушаххас вазифаҳои калидии давлатро дар самтҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва сиёсати хориҷӣ муайян намуданд. Дар доираи сиёсати дохилӣ ба масъалаҳои муҳими рушди иқтисоди миллӣ, пешрафти соҳаи кишоварзӣ, таъмини амнияти иҷтимоӣ, ҳифз ва таҳкими арзишҳои фарҳанги миллӣ, инчунин таҳкими ваҳдати миллӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардидааст. Аз ин ҷост, ки Паёми Президенти кишвар на танҳо барои кормандон ва масъулони соҳаҳои гуногун, балки барои тамоми аҳолии мамлакат ҳамчун манбаи муҳими донишу маърифат ва роҳнамои амалӣ аҳамияти хос дорад.

Таваҷҷуҳ ба муҳтавои ин суханронӣ ва татбиқи амалии самтҳои муайянгардида метавонад ба таҳкими пояҳои демократӣ, таъмини рушди устувор ва ободонии Ватани азизамон мусоидат намояд. Дар ин замина, зарур мешуморем, ки ба яке аз нуқтаҳои муҳими ин Паём таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардад.

Миллати тоҷик дорои таърих ва фарҳанги чандинҳазорсола буда, дар тӯли қарнҳо арзишҳои фарҳангиву таърихии худро ҳифз ва такомул дода, онҳоро ба наслҳои оянда интиқол намудааст. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳамчун шахсияти хирадманду дурбин ва огоҳ аз таърихи пурғановат ва асолати арзишҳои маънавии миллати тоҷик, пайваста ба қадимият ва ғановати таъриху фарҳанги халқи тоҷик ишора менамоянд ва ҳамеша талош меварзанд, ки асолати таърихӣ ва мероси маънавии ин миллат дар арсаи ҷаҳонӣ муаррифӣ гардад. Дар ин замина, Сарвари давлат бо дақиқназарии хос ба арзиши бузурги ҷашнҳои бостонии ориётаборон, аз қабили Наврӯз, Меҳргон, Сада ва Тиргон, таъкид намуданд. Наврӯз ҳамчун ҷашне муаррифӣ мегардад, ки имрӯз мақоми байналмилалӣ касб намуда, ин амр далели эътирофи фарҳанги тоҷикон дар сатҳи ҷаҳонӣ ба шумор меравад. Ҷашнҳои Меҳргон, Сада ва Тиргон бошад, ҳамчун ойинҳое тавсиф мешаванд, ки ғояҳои инсондӯстӣ, эҳтиром ба табиат ва ҳамоҳангии инсон бо муҳитро таҷассум менамоянд. Ин ҷашнҳо дорои таърихи чандҳазорсола буда, аз як ҷониб, пайвандгари наслҳои имрӯза бо мероси фарҳангии аҷдодон маҳсуб меёбанд ва аз ҷониби дигар, робитаи мутақобилаи инсон ва табиат, ҳамчунин вобастагии инсон аз табиат ва таъсири инсон ба онро бозгӯ мекунанд. Маҳз ҳамин хусусиятҳо боис гардидаанд, ки ин ҷашнҳо, сарфи назар аз тағйироту бархӯрдҳои гуногуни сиёсиву иҷтимоӣ, дар тӯли ҳазорсолаҳо мақоми худро ҳифз намоянд. Яке аз омилҳои асосии пойдории онҳо дар он ифода меёбад, ки ин ҷашнҳо ба ягон дин, мазҳаб, миллат ё кишвар маҳдуд набуда, ҷашнҳои умуминсонӣ ва табиатмеҳвар ба ҳисоб мераванд. Асоси ин ойинҳоро арзишҳои башардӯстона ташкил медиҳанд, ки аз оғози ҳастии инсон то имрӯз ҳамсафари ӯ буда, дар тамоми давру замонҳо ҷузъи ҷудонопазири ҳаёти инсон маҳсуб мешаванд. Аз ҷониби дигар, ҷашнҳои мавсимӣ ҳамчун як мактаби фалсафӣ, ахлоқӣ ва инсонсозӣ арзёбӣ мегарданд, ки дорои суннат ва рамзҳои покизагӣ, оштӣ, эҳтиром ба калонсолон, кумак ба ниёзмандон, иттиҳод ва ягонагӣ буда, беҳтарин арзишҳои умумибашариро тарғиб менамоянд.

Ҷашни Наврӯз рамзи зиндашавӣ ва эҳёи табиат маҳсуб ёфта, инсонро ба покизагӣ, навсозӣ ва созандагӣ ҳидоят мекунад.

Меҳргон ҳамчун ҷашни шукргузорӣ аз меҳнати ҳалоли деҳқон ва неъматҳои табиат арзёбӣ шуда, ғояҳои ҳамдардӣ, дастгирии ниёзмандон ва эҳтиром ба калонсолонро таъкид менамояд.

Ҷашни Сада рамзи оташ, равшанӣ ва покизагӣ буда, гиромидошти гузашта ва умеди фардои дурахшонро таҷассум мекунад.

Тиргон бошад, ҳамчун ҷашни ҳосили тобистон, арзишҳои иттиҳод, ҳамбастагӣ ва шукргузориро тарғиб менамояд.

Маҷмӯи ин расму ойинҳои миллӣ дар ҷомеаи муосир ба таҳкими беҳтарин хислатҳои инсонӣ мусоидат намуда, ҳамчун манбаи устувории иҷтимоӣ ва арзишҳои пойдори маънавӣ хизмат мекунанд. Дар ин замина, гузаштагони мо низоми мукаммали таълимоти ахлоқию маънавиро ба вуҷуд овардаанд, ки ба талаботи ҳамаи давру замонҳо ҷавобгӯ буда, моҳияти он дар қолаби мафҳуми «пиндори нек, гуфтори нек, рафтори нек» таҷассум ёфтааст. Ин таълимот инсонро ба тарзи зиндагии пок, одилона, масъул ва созанда ҳидоят менамояд. Воқеан, ҳангоме ки андеша нек аст, гуфтор низ нек мегардад ва дар натиҷа рафтору амал низ хусусияти нек касб мекунад. Ба ин восита, инсон на танҳо шахсияти худро такмил мебахшад, балки дар ободии ҷомеа низ саҳми арзанда мегузорад. Ҳамзамон, ин арзишҳо барои тарбияи насли комил ва ташаккули ҷомеаи солим аҳамияти ниҳоят муҳим доранд. Агар ин меъёрҳои ахлоқию маънавӣ ба таври дуруст ба раванди тарбияи наслҳои имрӯз ва фардо ворид карда шаванд, онҳо метавонанд ҷомеаи солим, бофарҳанг ва масъулро ташаккул дода, идомаи тамаддуни миллӣ ва умумибашариро таъмин намоянд. Бо такя ба ҳамин арзишҳои асили миллӣ, Ҷаноби Олӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, масъалаи таъсис ва бунёди «Маркази байналмилалии Наврӯз»-ро ба миён гузоштанд.

Бояд таъкид намуд, ки ин марказ пеш аз ҳама ҳамчун пойгоҳи муаррифии Наврӯз ба сифати ҷашни бостонии мардумони ориёинажод ва ойини дорои мақоми байналмилалӣ хизмат хоҳад кард. Ҳамзамон, Маркази байналмилалии Наврӯз барои ҳифз, эҳё ва омӯзиши илмии анъана ва суннатҳои наврӯзӣ заминаи устувор фароҳам оварда, арзишҳои миллии вобаста ба он барои насли ҷавон ва ҷомеаи ҷаҳонӣ муаррифӣ мегарданд.

Аз ҷониби дигар, фаъолияти Маркази байналмилалии Наврӯз ба таҳкими дӯстии халқҳо, густариши ҳамдигарфаҳмӣ ва тарғиби эҳтиром ба табиат мусоидат менамояд. Илова бар ин, таъсиси чунин марказ нуфузи Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар арсаи байналмилалӣ боло бурда, кишварро ҳамчун яке аз марказҳои муҳими тамаддуни Наврӯз муаррифӣ хоҳад кард. Ҳамзамон, ин иқдоми арзишманд метавонад ба рушди сайёҳии фарҳангӣ мусоидат намуда, таваҷҷуҳи муҳаққиқон, пажӯҳишгарон ва сайёҳонро ба худ ҷалб намояд.

Илова бар ин, Ҷаноби Олӣ, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар Паёми имсола масъалаи таъсиси Конун ё Маркази тамаддуни ориёиро низ ба миён гузоштанд. Ин иқдоми арзишманд на танҳо ба бунёди як иншооти фарҳангӣ равона гардидааст, балки ҳамчун рамзи арҷгузорӣ ба мероси таърихӣ ва таҳкими худшиносии миллии тоҷикон маънидод мешавад. Маркази тамаддуни ориёӣ метавонад ҳамчун пули пайвандгари мероси ғании гузашта ва ҷомеаи муосир хизмат намуда, арзишҳои маънавии миллиро ба наслҳои оянда интиқол диҳад.

Бояд таъкид намуд, ки ташаббуси бунёди Маркази байналмилалии Наврӯз ва Конуни тамаддуни ориёӣ гувоҳи таваҷҷуҳи ҷиддии роҳбарияти олии кишвар ба ҳифз, омӯзиш ва рушди таърих ва фарҳанги миллӣ мебошад.

Ҳамзамон, Ҷаноби Олӣ бо таъкид бар он ки «амалӣ гардидани иқдомоти зикршуда далели раднопазири таъриху фарҳанги беш аз шашҳазорсолаи миллати тоҷик хоҳад буд», ба равшанӣ нишон доданд, ки ташаббус ва иқдомоти амалӣ, аз қабили ҳифз ва эҳёи ҷашнҳои миллӣ, бунёди марказҳои фарҳангӣ ва муаррифии арзишҳои таърихиву маънавӣ дар сатҳи байналмилалӣ, далели воқеӣ ва раднопазири мавҷудияти тамаддуни ғании миллати тоҷик мебошанд. Ба ибораи дигар, таърих ва фарҳанги тоҷикон на танҳо дар манобеи хаттӣ, балки тавассути амал, осори моддиву маънавӣ, суннатҳо ва эътирофи ҷаҳонӣ исбот ва тасдиқ мегарданд.

Дар маҷмӯъ, Маркази байналмилалии Наврӯз ва Конуни тамаддуни ориёӣ на танҳо биноҳои фарҳангӣ мебошанд, балки рамзи худшиносӣ, ифтихори миллӣ ва пайванди фарҳангҳо маҳсуб меёбанд. Ин муассисаҳо барои ҳифз ва интиқоли мероси ниёгон, ҳамчунин арзишҳои инсондӯстона дар ҷаҳони муосир нақши муҳим доранд. Ҳамзамон, иқдомоти фарҳангӣ ва таърихӣ ҳамчун воситаи муҳимми ҳифзи ҳувияти миллӣ дар замони ҷаҳонишавӣ хизмат намуда, амалишавии онҳо ба насли ҷавон имконият фароҳам меорад, ки худро вориси тамаддуни бузург эҳсос намояд, аз он ифтихор кунад ва барои ҳифз ва рушди он талош намояд.

Ин марказҳо заминаи устувор фароҳам меоранд, ки мероси бой ва арзишманди ориёиро ҳифз ва эҳё намоянд, ҳамзамон онҳоро ба таври илмӣ ва тарбиявӣ ба насли имрӯзу оянда омӯзонда, интиқол диҳанд. Бо ин роҳ, Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад ҳамчун кишвари дорои тамаддуни бостонӣ ва мероси фарҳангии ғанӣ дар арсаи байналмилалӣ муаррифӣ гардад ва нақши муҳим ва таъсирбахши худро дар таърихи башарият бо равшанӣ ва воқеият нишон диҳад. Ин раванд ҳамчунин барои тақвияти худшиносии миллӣ, эҳтиром ба арзишҳои маънавӣ ва густариши ҳамкории фарҳангӣ бо ҷомеаи ҷаҳонӣ заминаи воқеан устувор мегузорад.

Муфассал ...

Панҷшанбе, 18 Декабр 2025

мизи мудаввар таҳти унвони «Раҳнамо барои рушди устувор»

АКАДЕМИЯИ МИЛЛИИ ИЛМҲОИ ТОҶИКИСТОН

ИНСТИТУТИ ИЛМҲОИ ГУМАНИТАРИИ БА НОМИ Б. ИСКАНДАРОВ

Бахшида ба Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 16 декабри соли 2025 дар Институти илмҳои гуманитарӣ ба номи Б. Искандаров бо иштироки олимону донишмандон, магистрантон ва докторантони муассиса мизи мудаввар таҳти унвони «Раҳнамо барои рушди устувор» баргузор гардид. Иштирокчиён дар ҷараёни чорабинӣ бардошту таассурот, андеша ва назари худро вобаста ба муҳтавои Паём тавассути маърӯзаҳои пурмуҳтаво баён намуданд.

Доктори илмҳои филологӣ Қаландариён Ҳоким Сафар чорабиниро бо сухани ифтитоҳӣ ҳусни оғоз бахшида, дар баромади худ ба аҳамияти таъмини ҳамоҳангии сухан ва амал дар Паёми Пешвои миллат таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуд. Мавсуф таъкид кард, ки қуввати асосии Паёми имсола маҳз дар пайвастагии устувори гуфтаҳо бо натиҷаҳои амалии сиёсати давлатӣ ифода меёбад. Ба андешаи ӯ, ҳамин ҳамоҳангӣ эътимоди ҷомеаро тақвият бахшида, Паёмро на танҳо як санади сиёсӣ, балки роҳнамо барои фаъолияти минбаъдаи сохторҳои давлатӣ ва ҷомеа дар маҷмуъ мегардонад.

Дар идома доктори илмҳои филологӣ Абдулназарзода Абдулназар бо маърӯзаи ҷолибу пурмуҳтаво таҳти унвони «Инъикоси ифтихори бузурги миллӣ дар суханронии берун аз матни Роҳбари давлат дар Паёми имсола» баромад намуд. Мавсуф зимни суханронӣ таваҷҷуҳро ба он нуктаҳо ва суханони самимиву таъсиргузоре ҷалб кард, ки Пешвои миллат ҳангоми ироаи Паём мустақиман ба мардум иброз медоранд, аммо дар матни расмии Паём пурра инъикос намеёбанд. Ӯ ин гуна суханонро ҳамчун ҷузъи муҳими паёми маънавию эҳсосии Роҳбари давлат арзёбӣ намуда, таъкид кард, ки онҳо дар шуури ҷамъиятӣ эҳсоси ифтихори миллӣ, худшиносӣ ва ваҳдати ҷомеаро тақвият медиҳанд. Ҳамзамон, дар маърӯза масъалаи нақши ҳамин гуфторҳои беруназматнӣ дар таъсирнокӣ ва қуввати иртиботии Паём мавриди таҳлил қарор гирифт.

Номзади илмҳои иқтисод Шоидарвозова Марзия дар маърӯзаи худ таҳти унвони «Влияние цифровых технологий на условия и уровень жизни» масъалаи нақши технологияҳои рақамиро дар беҳтар шудани шароити зиндагии мардум дар иртибот бо муҳтавои Паёми Пешвои миллат баррасӣ намуд. Ӯ бо мисолҳои кӯтоҳ аз ҳаёти рӯзмарра нишон дод, ки рақамикунонӣ метавонад хизматрасониҳоро осонтару дастрас кунад ва самаранокиро боло барад. Ҳамзамон таъкид гардид, ки дар баробари паҳлуҳои мусбат, хатарҳо ва ҷанбаҳои манфӣ низ вуҷуд доранд, аз ҷумла истифодаи нодуруст, вобастагӣ ва масъалаҳои амнияти иттилоотӣ. Дар ҷамъбаст, маърӯзачӣ зарурати муносибати масъулона ва татбиқи оқилонаи технологияҳои рақамиро ҳамчун яке аз самтҳои муҳим, ки дар Паём низ таъкид шудааст, муҳим арзёбӣ кард.

Номзади илмҳои филология Некушоева Шаҳло дар маърӯзаи худ таҳти унвони «Ояндаи давлату миллат дар дасти илму маориф» ба яке аз масъалаҳои воқеан мубрами замони муосири рақамӣ - таҳкими нақши илму маориф дар рушди ҷомеа таваҷҷуҳ зоҳир намуд. Ӯ андешаҳои худро дар партави таъкиди калидии Паёми Пешвои миллат баён карда, нишон дод, ки дар шароите ки технологияҳо босуръат пеш мераванд, ниёз ба инсони босавод, донишманд, соҳибмаърифат ва дорои тафаккури солим боз ҳам бештар мешавад. Маърӯзачӣ таъкид кард, ки муҳтавои Паём маорифро на танҳо ҳамчун соҳаи иҷтимоӣ, балки ҳамчун омили калидии амният, иқтисод ва бақои ояндаи миллат арзёбӣ менамояд. Аз ҳамин дидгоҳ, баланд бардоштани сифати таълим, тарбияи насли масъулиятшинос ва рушди тафаккури интиқодӣ бояд дар маркази таваҷҷуҳ қарор гирад. Дар ҷамъбаст, ӯ бар он назар буд, ки ҳар иқдоме, ки имрӯз дар соҳаи илму маориф анҷом дода мешавад, сармоягузорӣ ба ояндаи давлат ва таҳкими худшиносии миллӣ мебошад.

Ҳамчунин номзади илмҳои таърих Шоибеков Аловидин бо маърӯзаи худ таҳти унвони «Паём — василаи ҳамгироӣ» баромад намуда, ба моҳияти муттаҳидсозанда ва ҷомеасозии Паёми Пешвои миллат таваҷҷуҳ зоҳир кард. Ӯ зимни суханронӣ нуктаҳои муҳими марбут ба рӯйдодҳои таърихию фарҳангии кишварро, ки дар Паём инъикос ёфтаанд, мавриди таҳлилу баррасӣ қарор дода, таъкид намуд, ки чунин таъкидҳо дар таҳкими худшиносии миллӣ, ҳифзи арзишҳои фарҳангӣ ва тақвияти ваҳдати ҷомеа нақши муассир доранд. Ба андешаи маърӯзачӣ, Паём на танҳо санади сиёсӣ, балки воситаи муҳимми ҳамгироии иҷтимоӣ ва рӯҳбаландсозии мардум дар роҳи рушди устувори кишвар ба шумор меравад.

Дар фарҷоми чорабинӣ миёни иштирокчиён муҳокимаи фаъол сурат гирифта, саволу ҷавоб доир шуд. Бо истифода аз вақти иловагӣ фикру мулоҳизаҳо ва пешниҳодҳои судманд ироа гардида, натиҷаҳои баррасишуда аҳамияти чунин мубодилаи афкорро дар таҳкими муҳити илмӣ ва рушди минбаъдаи ҳамкории илмӣ боз ҳам равшантар намуданд.

Муфассал ...

Чоршанбе, 17 Декабр 2025

ҲАМОҲАНГИИ СУХАН ВА АМАЛ ДАР ПАЁМИ ПЕШВО

ҚАЛАНДАРИЁН Ҳоким Сафар, директори Институти илмҳои гуманитарии

ба номи академик Б.Искандарови АМИТ, доктори илмҳои филологӣ

ҲАМОҲАНГИИ СУХАН ВА АМАЛ ДАР ПАЁМИ ПЕШВО

Дар даврони пуртазоду бӯҳронии ҷаҳонӣ дар сулҳу оромӣ зистан ва ба ҷаҳониён паёми сулҳ расондан худ далели равшани он аст, ки сиёсати дохиливу хориҷии мо таҳти роҳнамоии Пешвои муаззами миллат масири саҳеҳу дурустро ихтиёру интихоб кардааст.

Ба илова, дар шароити шадидан номусоиди байналмилалӣ, ки бисёре аз роҳбарони давлатҳои шарқию ғарбӣ аз имкони расондани паёми орому устувор ба мардум маҳруманд, Паёми Пешвои муаззами миллат ҳамчун намунаи ибратомӯзу сабақбахш барои дигарон ҷилвагар мегардад.

Паёми навбатии Роҳбари давлат, ки аз минбари олии давлатӣ ба мардуми кишвар ироа гардид, аз ҷиҳати муҳтаво ва аҳаммияти сиёсӣ дорои ҷойгоҳи хос мебошад. Хусусияти барҷастаи он дар он зоҳир мегардад, ки паём дар фазои орому осуда ва бо таъмини пурраи амнияти аҳолӣ пешниҳод шуда, дар он натиҷаҳои соли сипаришуда ба таври таҳлилӣ баррасӣ гардида, ҳамзамон самтҳо ва дурнамои рушди соли оянда мавриди арзёбии ҳамаҷониба қарор дода шуданд. Паём, ба ҷуз аз он ки ҳамчун барномаи мукаммали давлатдорӣ хизмат мекунад, ҳамзамон ойинаи шаффофи фаъолияти ҳамаҷонибаи Роҳбари Ҳукумат ба шумор рафта, бидуни зиёдагӯӣ ва муболиға сатҳи воқеии дастовардҳо, умеду интизориҳои мардум ва роҳҳои амалисозии зиндагии шоистаи онҳоро инъикос менамояд.

Як сол қабл дар Паёми Роҳбари давлат барои соли 2025 вазифаҳо, ҳадафҳо ва мақсадҳои стратегии рушди кишвар ба таври дақиқ муайян гардида буданд. Имрӯз, бо қаноатмандӣ метавон изҳор намуд, ки мутобиқи муҳтавои суханронии Ҷаноби Олӣ татбиқи ин вазифаҳо таъмин гардида, ҳадафу мақсадҳои муайяншуда ба натиҷаҳои амалӣ табдил ёфтаанд. Ин раванд шаҳодати он аст, ки ҳамоҳангии сухан ва амал таъмин шуда, ниятҳо ба натиҷа ва барномаҳо ба пешрафти воқеӣ пайвастаанд.

Паём бо таҳлили ҳамаҷониба ва изҳори қаноатмандӣ аз дастовардҳои назаррас дар самти сиёсати муваффақи хориҷии Ҳукумат оғоз ёфта, дар идома ташаббусҳои Роҳбари давлат дар арсаи байналмилалӣ мавриди таҳлил ва баррасии амиқ қарор дода шуданд. Ба қавли Пешвои миллат, пазируфта шудани ин ташаббусҳо нишонаи эътироф ва дастгирии ҷомеаи ҷаҳонӣ аз ибтикороти созандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти ҳалли масъалаҳои мубрами рӯзномаи ҷаҳонӣ маҳсуб меёбад.

Дар ҷараёни ироаи Паёми Пешвои миллат ҷиҳати татбиқи ҳадафҳои стратегии рушди миллӣ ва баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагии аҳолӣ маҷмӯи васеи тадбирҳои муҳиму самарабахши амалигардида мавриди баррасии ҳамаҷониба қарор гирифт. Натиҷаҳои бадастомада бо такя ба таҳлилҳои амиқи оморӣ ва нишондиҳандаҳои мушаххаси иқтисодиву иҷтимоӣ арзёбӣ гардида, барномаҳои давлатӣ ва соҳавии дар амал татбиқшуда ба таври муфассал баршумурда шуданд. Ҳамзамон, таъсири мусбати ин иқдомот ба устувории рушди иқтисодӣ, тақвияти иқтидори иҷтимоӣ ва беҳтар гардидани шароити зиндагии аҳолӣ бо далелҳои мушаххас ва таҳлилҳои илмӣ асоснок карда шуд.

Инчунин дар ин бахш зарурати тақвияти фаъолияти Ҳукумати кишвар дар самтҳои калидии рушди иқтисодию иҷтимоӣ таъкид карда шуд. Аз ҷумла, аҳамияти афзалиятноки густариши технологияҳои рақамӣ ва татбиқи васеи зеҳни сунъӣ, суръат бахшидани раванди саноатикунонӣ бо истифода аз технологияҳои пешрафта, самаранок истифода бурдани иқтидорҳои транзитӣ ва рушди соҳаи сайёҳӣ, идомаи ислоҳоти низоми идоракунии давлатӣ, инчунин тақвияти дастгирии соҳибкорӣ ва такмили муҳити сармоягузорӣ бо назардошти талаботи иқтисоди муосир мавриди таъкид қарор гирифт.

Пешрафти босуръати технологияҳои рақамӣ ва зеҳни сунъӣ дар сатҳи ҷаҳонӣ ва махсусан дар кишварҳои мо зарурати он дорад, ки Парламент ба хотири фароҳам овардани заминаи қонунии гузариш ба иқтисоди рақамӣ ва истифодаи васеи зеҳни сунъӣ тадбирҳои дахлдорро қабул намояд.

Дар Паёми имсола масъалаҳои ҳаётан муҳим ва самаранок барои таъмини ҳаёти шоиста, аз ҷумла ҷалби сармояи дохилӣ ва хориҷӣ, рушди соҳибкорӣ, баланд бардоштани фарҳанги андозсупорӣ ва мутобиқсозии низоми молиявӣ ба меъёрҳои муосир мавриди таҳлил қарор гирифта, инчунин самаранокии идоракунии молияи давлатӣ ва дастрасии соҳибкорони истеҳсолӣ ба маблағҳои арзони дарозмуддат баррасӣ шуд. Механизмҳои рушди бозори қарзҳои ипотекӣ, таъсиси корхонаҳои нав бо ҷалби сармояи ватаниву хориҷӣ барои коркарди пурраи ашёи хоми ватанӣ, рушди устувори соҳаи истихроҷ ва геология, бартарафсозии талафоти неруи барқ ва бунёди неругоҳҳои барқи офтобӣ, ҳамчунин таҳияи қонун ва барномаҳои давлатӣ дар соҳаҳои аграрӣ ва инноватсионӣ барои солҳои 2026-2030 таҳти баррасӣ қарор гирифтанд. Илова бар ин, масъалаҳои бунёд ва таҷдиди роҳҳои байналмилалӣ, дастгирии илму маориф, гузариш ба низоми сарикасӣ, омӯзиши забонҳои хориҷӣ, таъсис додани 1 миллиону 400 ҳазор ҷойи корӣ, баланд бардоштани маоши кормандони муассисаҳои гуногун ва муқовимат ба бегонапарастиву хурофот ва исрофкориву зиёдаравӣ таҳлил шуда, барои амалӣ гардонидани онҳо пешниҳодҳои мушаххас манзур гардиданд.

Ба мақсади ҳифзи мероси беназири фарҳангӣ, илмӣ ва тамаддунии мардуми ориёӣ, инчунин барои рушди он ва густариши шинохти ҷаҳонӣ аз арзишҳои волои фарҳангӣ ва таърихии мардуми ориёӣ, Пешвои муаззами миллат дар Паёми навбатии худ пешниҳод намуданд, ки Конуни тамаддуни ориёӣ таҳия ва қабул карда шавад. Ин пешниҳод ба ҳифзи мероси маънавӣ ва моддии ниёгон, тарбияи насли ҷавон бо арзишҳои волои фарҳангӣ ва таҳкимбахшии ҳувияти миллӣ мусоидат хоҳад кард. Ҳамзамон, барои шинохти ҳақиқати таърих ва густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ дар заминаи фарҳанги ориёӣ, ташкили Маркази байналмилалии Наврӯз ба назар гирифта шуд, ки метавонад на танҳо ҷашни қадимии Наврӯзро ҳамчун рамзи ҳамдигарфаҳмӣ ва дӯстӣ дар миёни миллатҳои гуногун муаррифӣ намояд, балки ҳамчун майдони мубодилаи илму фарҳанг ва таҳқиқоти байналмилалӣ дар самти тамаддуни ориёӣ хизмат кунад. Ин пешниҳодҳо боэътимодии Пешвои миллатро дар ҷодаи ҳифзи арзишҳои миллӣ ва ҷаҳонӣ нишон медиҳанд ва самараи он метавонад барои муаррифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун маркази фарҳангии ориёӣ нақши муассир дошта бошад.

Яке аз хабарҳои хурсандкунанда барои кормандони илмии Академияи миллии илмҳо ин буд, ки бо пешниҳоди Пешвои муаззами миллат “Институти омӯзиши пиряхҳо ва криосфераи Академияи миллии илмҳо” таъсис дода мешавад. Дар оянда, ин институт мақсад дорад, ба яке аз муассисаҳои пешқадам дар соҳаи илмҳои табиӣ ва экологии Тоҷикистон табдил ёбад ва ба таҳқиқ ва омӯзиши пурраи пиряхҳо, криосфера ва равандҳои обшавии яхпӯшҳо дар минтақаҳои кӯҳӣ ва баландкӯҳ равона шавад. Ин марказ на танҳо аз ҷиҳати илмӣ аҳамияти бузург дошта, балки дар пешгӯии тағйирёбии иқлим, баҳисобгирии захираҳои об ва таҳияи стратегияҳои устувори ҳифзи муҳити зист дар Тоҷикистон ва тамоми минтақаи Осиёи Марказӣ нақши калидӣ хоҳад дошт.

Ба ифтихори ҷашни муҳим ва бузурги 35-солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон, эълон гардидани соли 2026 ҳамчун соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвият ва таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ яке аз пешниҳодҳои бисёр саривақтӣ, воқеан асоснок ва стратегӣ мебошад. Ин иқдом на танҳо ба таҳкими пояҳои иҷтимоӣ ва фарҳангии давлат мусоидат мекунад, балки ҳамчун рамзи таваҷҷуҳ ба рушди устувор, ҳифзи мероси миллӣ ва тарбияи насли оянда барои худшиносиву худогоҳии миллӣ аҳамияти бузург дорад.

Дар анҷоми Паём Ҷаноби Олӣ бо изҳори қаноатмандӣ ва дуои нек ба мардуми шарифи Тоҷикистон ба ояндаи дурахшони кишвар ишора намуд, ки бо доштани фарҳанг ва тамаддуни бостонӣ заминаи устувор барои рушди давлат ва ҷомеа фароҳам аст. Пешвои миллат таъкид карданд, ки ҳар як шаҳрванди ватандӯст ва ҳар оила бояд бо дарки масъулияти ватансозиву давлатсозӣ фаъолият намоянд, пеш аз ҳама хонаву кошона, кӯчаву маҳалли зисти худро таъмиру тармим, озода ва беҳамто нигоҳ доранд. Танзими муҳити зист ва таъмин намудани зиндагии шоистаи наслҳои оянда на танҳо ҳамчун рисолати иҷтимоӣ, балки ҳамчун саҳми арзишманд ба пойдории давлат ва таҳкими ҳувияти миллӣ мебошад.

Хуласи калом, Паём ҳамчун як матни роҳнамои давлатӣ бар пояи ягонагии маром, мақом ва низом шакл мегирад. Мароми паём дар таъини ҳадафҳои стратегии давлат, арзишҳои миллӣ ва ғояи рушди устувор таҷассум ёфта, самти куллии ҳаракати ҷомеаро муайян мекунад. Мақоми паём, ҳамчун натиҷаи ин маром, ҷойгоҳи онро дар низоми давлатдорӣ ва шуури ҷамъиятӣ таъйин менамояд ва сатҳи баланди масъулияти сиёсӣ ва маънавии давлат нисбат ба миллатро тақозо мекунад. Низоми паём бошад, дар сохтори мантиқӣ, пайдарҳамии таҳлилӣ, барномарезӣ ва қонунмандии пешниҳодҳо ифода ёфта, бо такя ба ҳадафҳои эъломшуда натиҷаҳои амаливу устуворро таъмин менамояд. Бо чунин тартиб, Паёми Президент ба Маҷлиси Олии кишвар намунаи равшани ҳамбастагии маром ҳамчун ғоя, мақом ҳамчун натиҷаи бадастомада ва низом ҳамчун механизми татбиқи онҳо дар амал мебошад.

Муфассал ...

wrapper