номзади илмҳои филологӣ Некушоева Шаҳло Саиднуриддиновнаро ба муносибати солгарди мубораки зодрӯзашон аз самими қалб таҳният мегӯянд.

  Маъмурият, ходимон ва тамоми кормандони Институти илмҳои гуманитарии ба номи академик Б. Искандарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон олими пуркору нуктасанҷ, ходими пешбари шуъбаи забон, номзади илмҳои филологӣ Некушоева Шаҳло Саиднуриддиновнаро ба муносибати солгарди мубораки зодрӯзашон аз самими қалб таҳният мегӯянд.

  Шаҳло Саиднуриддиновна аз зумраи он шахсиятҳое мебошад, ки бо меҳнати софдилона, масъулияти баланди касбӣ ва донишу биниши густурдаи илмӣ солҳои дароз вазифаҳои гуногуни пурмасъули Институтро ба уҳда дошта, дар рушди илми филология ва забоншиносии муосир содиқона хидмат мекунад.

  Нигоҳе ба пайроҳаи эҷодиву пажӯҳишӣ ва фаъолияти кории Шаҳло Саиднуриддиновна гувоҳи он аст, ки ў ҳам дар ҷодаи илм ва ҳам фаъолияти касбиаш ба натиҷаҳои пурмаҳсул ва дастовардҳои назаррас ноил гардидааст. Масири илмии муаллима аз таҳсил дар бахши шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М. Назаршоев оғоз ёфта, минбаъд бо Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б. Искандаров пайванди ногусастанӣ пайдо кард. Хидматҳои арзандаи ў дар вазифаҳои ходими илмӣ (2008-2013), котиби илмӣ (солҳои 2013-2019) ва муовини директори Институт оид ба илм ва таълим (солҳои 2019-2026) гувоҳи садоқат ба касб ва маҳорати баланди кордонию ташкилотчигии ў мебошанд.

  Шаҳло Саиднуриддиновна ҳамчун олими нуктасанҷ ва муҳаққиқи ботаҷриба дар соҳаи этнолингвистика ва забоншиносии когнитивии муосир, дар пажӯҳиши забонҳои бадахшонӣ (помирӣ) саҳми босазо гузоштаанд. Ў муаллифи зиёда аз 100 мақолаи илмӣ ва асарҳои бунёдӣ мебошад, ки дар таҳаввули забоншиносии муосир ва кашфи дидгоҳҳои нави илмӣ саҳми босазо дорад.

  Асарҳои пурарзиши Шаҳло Саиднуриддиновна, аз ҷумла монографияи «Этнолингвистическое и сравнительное освещение предметно-бытовой лексики», маҷмӯаи мақолаҳои «Дом, где живёт история» (2024) ва таҳқиқоти навбатии бунёдӣ таҳти унвони «Концепт ДОМ в лингвокогнитивной картине мира и традиционных представлениях шугнано-рушанской группы памирских языков» (2026) маҳсули заҳматҳои чандинсола ва ҷустуҷӯҳои амиқи илмии ў мебошанд.

  Махсусан, пажӯҳишҳои Шаҳло Саиднуриддиновна дар самти забоншиносии когнитивӣ ва омӯзиши консепти «хона» дар гурӯҳи забонҳои шуғнонӣ-рӯшонӣ, ки дар арафаи дифои рисолаи докторӣ қарор дорад, дар илми забоншиносии муосир падидаи нав ва ҷолиб маҳсуб меёбад. Ин таҳқиқот на танҳо паҳлуҳои забонии ин мафҳумро равшан месозад, балки ҷаҳонбинии когнитивӣ ва тафаккури таърихии мардуми Бадахшонро дар қолаби илмӣ нишон медиҳад.

  Мавриди зикр аст, ки Шаҳло Саиднуриддиновна дар вазифаи муовини директор оид ба илм ва таълим буданаш, на танҳо ҳамчун роҳбари кордону бомаҳорат, балки ҳамчун як шахсияти фурӯтану инсонпарвар, масъулиятшинос ва содиқи кори хеш вазифаҳои пурмасъули худро иҷро менамуд ва бо принсипҳои баланди ахлоқӣ ва адолатпарварӣ дар байни ҳамкорон соҳиби эҳтироми хоса гардид.

  Ҳамчунин, фаъолияти Шаҳло Некушоева ҳамчун котиби илмии Шурои диссертатсионии назди Институт шоистаи таҳсину қадршиносӣ аст. Хидматҳои ў дар ин ҷода, бахусус дар роҳнамоии довталабону муҳаққиқони ҷавон, ба танзим даровардани ҳуҷҷатҳои илмӣ ва пешниҳоди маслиҳатҳои муфид барои ҳар як пажӯҳишгар пурарзиш мебошанд.

  Муаллимаи гиромӣ, бароятон умри пурфайзу баракат ва саодати ҷовидониро хоҳонем. Бигзор, соли ҷорӣ дар фаъолияти илмии Шумо соли гардиши куллӣ ва расидан ба ќуллаҳои мақсуди илмиву эҷодӣ гардад. Таманнои онро дорем, ки самараи пажӯҳишҳои бунёдии Шумо ҳамчун дастоварди нодири забоншиносии муосир пазируфта шуда, роҳи Шуморо ба сӯи уфуқҳои тозаи докторӣ ва унвонҳои баланди илмӣ ҳамвор созад.

  Солгарди мавлуд муборак бошад!

САБАҚИ ТАЪРИХ ДАР ПАРТАВИ ЭҲЁИ ХОТИРАИ МИЛЛӢ

САБАҚИ ТАЪРИХ ДАР ПАРТАВИ ЭҲЁИ ХОТИРАИ МИЛЛӢ

  Таърихи ҳар миллате баргирифта аз лаҳзаҳои сарнавиштсозе аст, ки на танҳо саҳифаҳои гузаштаро варақ мезананд, балки раванди ояндаро низ равшан месозанд. Барои миллати тоҷик асри ХХ даврони озмоишҳои сангину фоҷиаҳои бузург ва дар айни ҳол, асри шаклгирии давлат ва миллати муосир буд. Дар ин масири пурфарозунишеб, фарзандони фарзонае ба амсоли Шириншоҳ Шоҳтемур ва Нусратулло Махсум ҷони хешро нисор намуданд, то Тоҷикистон ҳамчун як воҳиди сиёсӣ, ҳамчун давлат дар харитаи сиёсии ҷаҳон арзи вуҷуд намуда, аз он дигар маҳв нагардад.

  Бозгардондани хоки ин ду қаҳрамони миллӣ аз Маскав ба пойтахти Тоҷикистон ва истиқболи бевоситаву самимии Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар фурӯдгоҳи кишвар як лаҳзаи пур аз эҳсосот барои тамоми шаҳрвандони кишвар гардид. Ин пешвози роҳбари давлат як воқеаи одии сиёсӣ ё ташрифоти маъмулӣ набуд. Он нишондиҳанда ва намунаи волои адолати таърихӣ, эҳёи хотираи миллӣ ва арҷгузорӣ ба арзишҳои озодихоҳӣ аст. Ин рӯйдод собит намуд, ки миллати тоҷик ҳаргиз фидокории фарзандони хешро фаромӯш намекунад. Истиқболи расмӣ ва низомии хоки қаҳрамонони миллат нишон дод, ки истиқлолияти имрӯзаи мо маҳсули муборизаҳои сангини дирӯз аст ва қадрдонии он, вазифаи муқаддаси ҳар шаҳрванди ватандӯсти кишвар аст.

 Барои дарки амиқи ин рӯйдоди дар асл таърихӣ, лозим аст, ки ба вазъияти солҳои бистуму сиюми асри гузашта нигоҳе андозем. Ба он давраи таърихие, ки марзбандиҳои милливу ҳудудӣ дар Осиёи Марказии соли 1924, манфиатҳои миллати тоҷик дидаву дониста поймол шуданд. Дар чунин шароити ҳассос ва бӯҳронӣ ба майдони сиёсӣ Шириншоҳ Шоҳтемур ва Нусратулло Махсум ворид гаштанд. Шириншоҳ Шоҳтемур бо дониши амиқи сиёсӣ ва заковати хосу забондонии хеш тавонист дар сатҳи Маскав собит намояд, ки тоҷикон унсури аслии тамаддуни ин минтақа ҳастанд ва ҳуқуқи доштани як ҷумҳурии мустақилро доранд. Маҳз талошҳои хастанопазири ӯ бо ҳамсафонаш боис шуд, ки соли 1929 Тоҷикистон аз мақоми як ҷумҳурии худмухтор ба Ҷумҳурии Шуравии Сотсиалистӣ дар ҳайати Иттиҳоди Шуравӣ табдил ёбад.

  Нусратулло Махсум ба унвони Раиси Кумитаи марказии иҷроияи Ҷумҳурии Шуравии Сотсиалистии Тоҷикистон тамоми тавон ва нуфузи худро барои сохторсозии давлатӣ, якпорчагии ҳудуди тоҷикон ва мубориза бо бесаводӣ равона кард.

  Онҳо афроде буданд, ки манфиатҳои миллаташонро бар дастурҳои идеологии марказ – Маскав тарҷеҳ дода, бо ин ҷасораташон боиси норозигии мақомоти онвақтаи давлати шуравӣ гаштанд. Мо бояд ҳамеша дар хотир дошта бошем, ки агар заҳматҳо ва исоргариҳои ин ду қаҳрамон дар солҳои 1924-1929 намебуданд, имрӯз вуҷуди давлати мустақиле бо номи Тоҷикистон дар харитаи сиёсии ҷаҳон зери савол буд.

  Солҳои сиюми асри ХХ, дар таърихи шуравӣ бо номи “репрессияҳои сталинӣ” маъруф аст ва он боиси ба коми оташ кашидани як қатор зиёиён ва ходимони сиёсии тоҷик гашт. Шириншоҳ Шоҳтемур ва Нусратулло Махсум низ зери чархи ин сохтори даҳшатбор монданд. Онҳоро бо иттиҳоми воҳии “миллатгароӣ” ва “зиддиинқилобӣ” боздошт намуда, соли 1937 дар шаҳри Маскав тирборон намуданд. Ҷасади онҳо дар гӯристони дастҷамъии Донской ба хок супурда шуду номашон тайи даҳсолаҳо аз саҳифаҳои расмии таърих дур андохта шуд. Нуқтаи авҷи ин фоҷиа дар он буд, ки ин ду қаҳрамон на танҳо ҷонашонро барбод доданд, балки хокашон низ дар ғурбат, дур аз он Ватане, ки барояш ҷонфишонӣ намуданд, маҳҷур ва бенишон монд.

  Танҳо пас аз дастёбӣ ба Истиқлолияти давлатӣ, бо ташаббуси бевоситаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, раванди эҳёи давлатӣ оғоз гардида, Шириншоҳ Шоҳтемур ва Нусратулло Махсум бо унвони олии “Қаҳрамони Тоҷикистон” мушарраф гардиданд. Варақ ва авҷи ин сиёсат арҷгузорӣ, маҳз ба Ватан – Тоҷикистон баргардондани хоки ин шаҳидон гардид.

  Дар ин раванд бояд махсус қайд намуд, ки дар дипломатия ва ташрифоти сиёсӣ, ҳузури бевоситаи Роҳбари аввали давлат дар фурудгоҳ барои истиқболи пайкар ё хоки як шахсият, ҳовии паёми хеле амиқе аст. Ин рафтори Пешвои миллат нишондиҳандаи эҳтироми кулли давлат ба таърихи худ аст, яъне Тоҷикистони муосир худро вориси қонунии созандагони ин сохтор медонад ва сипоси худро ба онҳо ба таври амалӣ иброз медорад. Ин як дарси ватандӯстие барои насли наврас аст: замоне, ки Роҳбари давлат дар баробари хоки шаҳидони роҳи озодиву истиқлолии миллати хеш сари таъзим фуруд меорад, дар замири онҳо ҳисси ифтихори миллӣ  бедор мешавад. Инчунин ин амали Сарвари кишвар хати батлоне кашид бар тамоми тӯҳматҳо ва сиёзнависиҳое, ки дар даврони шуравӣ нисбати ин қаҳрамонони миллат раво дошта шуда буд.

  Маросими истиқбол дар фурӯдгох бо шукӯҳ ва шаҳомати вижаи низомӣ ва миллӣ бургузор шуд ва ҳузури ходимони сиёсӣ, аҳли илму адаб, ҷавонон ва пайвандони қаҳрамонон нишон дод, ки ин рӯйдод як дарди умумимиллӣ ва дар айни замон як ифтихори бузурги умумимиллист.

  Сарвари кишвар бо нишони эҳтиром ба рӯҳи шаҳидони роҳи озодӣ иззату эҳтироми самимии худро ба ҷо овард, ки ин иқдомашон ҳамчун саҳифаи таърихӣ дар хотири миллат ҳамчун рамзи арҷгузории хос боқӣ мемонад. Ва мо бо ифтихори беандоза метавонем гуфт, ки хоки қаҳрамонони миллат на танҳо ба Ватан баргашт, он ба хонаи аслии худ – ба қалби ҳар як ватандор баргашту ҷойгузин гашт.

  Маросими истиқбол дар фурудгоҳ бо шукӯҳ ва шаҳомати вижаи низомӣ ва миллӣ баргузор шуд. Ҳузури аҳли илму адаб, ходимони сиёсӣ, ҷавонон ва пайвандони қаҳрамонон дар ин маросим нишон дод, ки ин рӯйдод як дарди умумимиллӣ ва дар айни ҳол як ифтихори умумимиллист, зеро дар шароити замони муосири ҷаҳонишавӣ ва бархӯрди манфиатҳои геополитикӣ, доштани мафкураи устувори миллӣ ва шинохти қаҳрамонони миллат барои ҳар як давлат рӯзмарра аст. Бозгашти хоки ин ду шахсияти маъруфи таърихӣ, ки зодагони минтақаҳои мухталифи Тоҷикстон буданд, вале барои як ҳадаф – Тоҷикистони мустақилу ягона мубориза бурда, ҷон фидо намуданд, рамзи ваҳдати шикастнопазири миллат аст.

  Ин рӯйдоди таърихӣ бори дигар ба мо хотиррасон менамояд, ки озодиву истиқлол бо чи заҳматҳое ба даст омадаанд.

  Ин рӯйдод пирӯзии ҳақиқати таърихиро бар зулмоти фаромӯшӣ собит сохт ва нишон дод, ки Тоҷикистони муосир давлате соҳибтамаддун ва қадршинос аст, ки гузаштаи худро азиз медораду бар пояи он ояндаи худро месозад.

  Сарвари кишвар бо нишони эҳтиром ба рӯҳи шаҳидони роҳи озодӣ иззату эҳтироми самимии худро ба ҷо овард, ки ин иқдомашон ҳамчун саҳифаи таърихӣ дар хотири миллат ҳамчун рамзи арҷгузории хос боқӣ мемонад.

  Мо бо сарфарозӣ ва ифтихори беандоза метавонем изҳор намоем, ки хоки фарзандони қаҳрамони миллат на танҳо ба оғӯши Ватан бозгашт, балки ба манзили аслии худ, ба қалби пурмеҳри ҳар як ватандор роҳ ёфта, ҷовидона ҷойгузин гардид.

  Зиҳӣ бод Пешвои муаззаму фарзонаи миллат, ва ҷовидон орому мунаввар бод рӯҳи поки қаҳрамонони сарсупурдаи Ватан, ки номи онҳо дар саҳифаҳои таърих ва қалби мардум абадан зинда хоҳад монд.

АРДАБАЕВА Мадина – ходими илмии шуъбаи таърих,

бостоншиносӣ ва мардумшиносии Институти илмҳои

гуманитарии ба номи акдадемик Баҳодур Искандарови АМИТ

ГУЗОРИШ АЗ ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ОЛИМОНИ ИНСТИТУТИ ИЛМҲОИ ГУМАНИТАРИИ БА НОМИ АКАДЕМИК Б. ИСКАНДАРОВИ АКАДЕМИЯИ МИЛЛИИ ИЛМҲОИ ТОҶИКИСТОН

ГУЗОРИШ АЗ ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ОЛИМОНИ ИНСТИТУТИ ИЛМҲОИ ГУМАНИТАРИИ БА НОМИ АКАДЕМИК Б. ИСКАНДАРОВИ АКАДЕМИЯИ

МИЛЛИИ ИЛМҲОИ ТОҶИКИСТОН

 Дар Института илмҳои гуманитарии ба номи академик Б. Искандарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҷаласаи навбатии Шӯрои олимон доир гардид. Дар рӯзномаи ҷаласа масъалаҳои муҳими фаъолияти илмӣ-ташкилӣ, ҷараёни таҳқиқоти бунёдӣ ва бахусус, масъалаҳои муҳими кадрӣ мавриди баррасӣ ва таҳлили амиқ қарор гирифтанд.

 Яке аз бандҳои асосии ҷаласаро масъалаи ҷобаҷогузории кадрҳои роҳбарикунанда ва тақвияти ҳайати илмии муассиса ташкил дод. Раиси Шӯрои олимон д. и. филол, Қаландариён Ҳ. С. таъкид намуданд, ки сиёсати кадрӣ дар Институт пеш аз ҳама ба мақсади фароҳам овардани шароити мусоид барои рушди касбии олимон ва омода намудани мутахассисони сатҳи баланд нигаронида шудааст.

 Дар ин робита, нахуст масъалаи аз вазифаи муовини директор оид ба илм ва таълим озод гардидани Некушоева Шаҳло Саиднуридиновна мавриди баррасӣ қарор гирифт. Мавсуф бо хоҳиши худ ва ба мақсади тамаркузи комил ба фаъолияти таҳқиқотӣ, анҷом додани корҳои ниҳоии эҷодӣ ва омодагии ҳамаҷониба барои ҳимояи рисолаи доктории худ аз ин мансаб канор рафт. Раиси Шӯрои олимон саҳми арзишманди Ш.С. Некушоеваро дар рушди равандҳои таълимӣ ва илмии муассиса тайи солҳои фаъолияташ баланд арзёбӣ намуда, ба ӯ дар ҷодаи кашфиёти нав ва ҳимояи муваффақонаи рисолаи илмияшон комёбиҳо таманно намуданд.

 Ҷиҳати таъмини давомнокии идоракунии илмӣ ва пешбарии нақшаҳои стратегии муассиса, номзадии доктори илмҳои филологӣ Абдулназарзода Абдулназар Абдулқодир ба вазифаи муовини директор оид ба илм ва таълим пешниҳод гардид. Тибқи талаботи низомнома, раванди овоздиҳии пинҳонӣ сурат гирифт. Аъзои Шӯрои олимон бо назардошти таҷрибаи ғании илмӣ, малакаҳои ташкилотчигӣ ва дастовардҳои назарраси пажӯҳишӣ номзадии мавсуфро якдилона ҷонибдорӣ намуданд. Дар натиҷа, Абдулназарзода Абдулназар Абдулқодир ба ин вазифаи масъул интихоб гардид.

 Раиси Шӯрои олимон д. и. филол,, директори Институт Қаландариён Ҳ. С. зимни суханрониашон қайд намуданд, ки ин тағйироти кадрӣ ба мақсади таҳкими низоми идоракунии илм, вусъат бахшидани робитаҳои байналмилалӣ ва баланд бардоштани сатҳи таълим дар аспирантураву докторантура (PhD) амалӣ мешавад. Аз муовини нави илмӣ талаб карда шуд, ки ба масъалаи ҷалби ҷавонон ба илм, сифати нашри мақолаҳо дар маҷаллаҳои бонуфузи байналмилалӣ ва назорати қатъии корҳои илмӣ-тадқиқотӣ таваҷҷуҳи хос зоҳир намоянд. Шӯрои олимон изҳори боварӣ намуд, ки таҷрибаи А. Абдулназарзода ба рушди минбаъдаи илмҳои гуманитарӣ дар вилоят ва ҷумҳурӣ такони ҷиддӣ хоҳад бахшид.

 Пас аз эълони натиҷаҳои интихобот, коллективи муассиса муовини нави директорро бо ин масъулияти нав табрику таҳният гуфта, ба Абдулназар Абдулқодир саломатии бардавом ва неруи тозаи эҷодӣ таманно намуда, ҳамзамон ба Некушоева Шаҳло Саиднуридиновна барои заҳматҳои шабонарӯзиаш ҷиҳати рушди Институт изҳори сипос намуданд.

 Тамоми масоили дар ҳар як Шурои олимон баррасигардида барои фаъолияти самараноки Института илмҳои гуманитарӣ нигаронида мешаванд.