ҶАШНИ НАВРӮЗИ ОЛАМАФРӮЗ ДАР ШАҲРАКИ АКАДЕМӢ

ҶАШНИ НАВРӮЗИ ОЛАМАФРӮЗ ДАР ШАҲРАКИ АКАДЕМӢ

Бо ибтикори се муассисаи илмӣ-таълимии ВМКБ: Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б. Искандарови АМИТ, Институти биологии Помир ва Филиали Дониикии Помир ҷашни Наврӯзи байналмилалӣ бо тантана ва руҳияи баланд баргузор гардид. Ин ҳамоиши идона бозгӯйи ҳамбастагӣ, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва арҷгузорӣ ба суннатҳои неки ниёгон буда, бо иштироки олимон, омӯзгорон, кормандон ва меҳмонони расмӣ дар фазои саршор аз шодиву сурур доир шуд.

Тантана аз пешвози меҳмонон дар саҳнаи чойхонаи Боғи ботаникӣ оғоз ёфт. Меҳмононро садои доирабазм, созу наво ва таронаҳои наврӯзӣ истиқбол гирифтанд. Сипас, бо ҳузури рамзии Маликаи Наврӯзӣ ва Бобои деҳқон маҳфил ҳусни тоза касб намуд. Шеъру дуоҳои идона, таманниёти неку самимӣ ва рақсу оҳангҳои маҳаллӣ ба чорабинӣ руҳи хоса бахшида, муҳити ҷашнро боз ҳам рангорангу хотирмон сохтанд.

Дар идомаи маҳфил меҳмонон бо дастовардҳои илмии ин се муассисаи илмӣ-таълимӣ, намунаҳои ҳунарҳои мардумӣ, анвои таомҳои миллӣ, инчунин дастархони наврӯзии ҳафт шин ва ҳафт син ошно гардиданд. Ин гӯшаҳои идона на танҳо ҳусни чорабиниро афзуданд, балки бори дигар нишон доданд, ки Наврӯз пайвандгари илм, фарҳанг, маърифат ва суннатҳои деринаи миллии мост.

Зимни ифтитоҳи расмии маҳфил аз номи Институти илмҳои гуманитарии ба номи Б. Искандарови АМИТ доктори илмҳои гуманитарӣ Абдулназарзода А.А. ҳозиринро бо фарорасии баҳори хуҷастапай ва ҷашни фархундаи Наврӯз самимона табрик намуда, таъкид кард, ки Наврӯз барои мардуми тоҷик танҳо оғози соли нав нест, балки ойини эҳёи табиат, рамзи покизагӣ, худшиносӣ ва ваҳдати миллӣ мебошад. Ӯ изҳор дошт, ки Наврӯз паёми рӯшани сулҳ, дӯстӣ, созандагӣ ва умед ба фардои нек аст. Боиси ифтихори мост, ки ин ҷашни куҳанбунёди ниёгон имрӯз дар ҷаҳон мақоми баланд касб намудааст. Ба шарофати ташаббусҳои пайгиронаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва талошҳои созандаи давлату Ҳукумати кишвар таҳти роҳбарии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, Наврӯз ба фазои байналмилалӣ роҳ ёфт ва ҳамчун ҷузъи арзишманди мероси фарҳангии башарият эътироф гардид.

Директори биологии Помир институт, доктори илмҳои биологӣ Абдудназарзода А.Ғ. зимни табрикоти худ таъкид бар он дошт, ки ҷашни Наврӯзро рамзи бедории табиат, оғози фасли сабзиш ва эҳёи зиндагӣ арзёбӣ кард. Ӯ зикр намуд, ки пайванди инсон бо табиат дар фалсафаи Наврӯз ҷойгоҳи махсус дорад ва маҳз ҳамин арзиш имрӯз аҳамияти бештар касб мекунад. Дар идомаи суханрониашон Абдулназарзода А.Ғ. ишора бар он доштанд, ки Наврӯз моро ба эҳтироми неъматҳои табиат раҳнамоӣ мекунад. Ин ҷашн инсонро ба созандагӣ, ободонӣ ва нигоҳубини муҳити зист даъват менамояд. Бояд бо ифтихор таъкид кард, ки бо талошҳои пайгиронаи Тоҷикистони соҳибистиқлол ва сиёсати фарҳангпарваронаи роҳбарияти олии кишвар Наврӯз имрӯз аз доираи як ҷашни миллӣ фаротар рафта, ба ҷашни эътирофшудаи байналмилалӣ табдил ёфтааст. Ин таъкид бо мавқеи расмии созмонҳои байналмилалӣ ва ниҳодҳои давлатии Тоҷикистон ҳамоҳанг аст.

Аз номи Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон муовини Раиси ВМКБ Фурқат Ҳукумат ҳозирин ва иштирокдорони чорабиниро ба муносибати ҷашни Наврӯз самимона табрик намуд. Бояд қайд намоем, ки ҳузури муовини Раиси ВМКБ дар ин ҳамоиши идона нишонаи равшани ҳамбастагии ҳукумат бо мардум, дастгирии арзишҳои миллӣ ва ҳамқадам будани сохторҳои давлатӣ бо ҷомеа дар роҳи ҳифзу гиромидошти суннатҳои неки аҷдодӣ мебошад.

Фурқат Ҳукумат иброз доштанд, ки Наврӯз аз зумраи муқаддастарин ойинҳои миллии мост, ки мардумро ба ваҳдат, меҳнат, накукорӣ ва созандагӣ ҳидоят менамояд. Имрӯз мо бо ифтихор мебинем, ки ин ҷашни аҷдодӣ бо дастгириҳои пайвастаи давлату Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва таҳти роҳбарии хирадмандонаи Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мақоми ҷаҳонӣ пайдо кардааст. Ин барои ҳар як фарди ватандӯст мояи ифтихор аст. Ӯ ҳамчунин ба саҳми муассисаҳои илмӣ-таълимии вилоят дар ҳифзи арзишҳои фарҳангӣ, рушди тафаккури илмӣ ва тарбияи насли худогоҳу ватандӯст баҳои баланд дод.

Ин маҳфили расмии идона бо доирабазм, созу наво, рақсу таронаҳои ҷаззоб идома ёфт. Кормандони ин се муассисаи бонуфузи вилоят Наврузи оламафрӯзро бо рӯҳияи болида, эҳсоси ифтихори миллӣ ва шодмонии самимӣ дар фазои озоду осуда таҷлил намуданд. Ҷашни баргузоршуда бори дигар собит сохт, ки Наврӯз на танҳо мероси гаронбаҳои ниёгон, балки омили муҳими таҳкими дӯстӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, ҳамкории илмиву фарҳангӣ ва арҷгузорӣ ба асолати миллӣ мебошад.

 

НАВРӮЗИ СОЛИ 2026 БАРОИ ҲАМАИ ТОҶИКИСТОНИЁН МУБОРАК БОД!

 

Муфассал ...

КОНФЕРЕНСИЯИ ИЛМИЮ НАЗАРИЯВӢ БАХШИДА БА ҶАШНИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ НАВРӮЗ

КОНФЕРЕНСИЯИ ИЛМИЮ НАЗАРИЯВӢ БАХШИДА БА ҶАШНИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ НАВРӮЗ

 

  19 марти соли 2026 дар толори Институти илмҳои гуманитарии ба номи академик Б. Искандарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар ҳамкорӣ бо Институти биологии Помир ба номи Х. Юсуфбеков конференсияи илмию назариявӣ таҳти унвони «Наврӯз дар низоми арзишҳои маънавии халқи тоҷик» баргузор гардид.

  Конференсияро сухани ифтитоҳии директори Институти илмҳои гуманитарӣ, доктори илмҳои филология Қаландариён Ҳокими Сафар, ҳусни оғоз бахшид. Мавсуф ҳозиринро ба муносибати ҷашни байналмилалии Наврӯз самимона табрик намуда, таъкид кард, ки Наврӯз на танҳо ҷашни эҳёи табиат, балки яке аз рукнҳои муҳими низоми маънавӣ ва идеологии давлатдории тоҷикон ба шумор меравад. Ба гуфтаи ӯ, ин ҷашн, ки дорои решаҳои амиқи таърихӣ ва ҷаҳонбинии ориёӣ мебошад, арзишҳое чун меҳнатдӯстӣ, ваҳдат, созандагӣ ва эҳтиром ба табиатро таҷассум менамояд.

  Ҳамзамон зикр гардид, ки барои миллати тоҷик, ки худро парчамбардори аслии ин мероси тамаддунӣ медонад, танҳо байналмилалӣ гардидани Наврӯз кофӣ нест. Эҳёи ниҳоди вижа барои омӯзиш ва рушди Наврӯз дар сатҳи девон, маркази мустақил ё сохтори давлатӣ метавонад ба таҳкими сиёсати фарҳангӣ ва ҳифзи мероси ғайримоддӣ такони ҷиддӣ бахшад.

  Сипас, директори Институти биологии Помир Абдулназарзода Абдулназар Ғоибназар оид ба арзишҳои Наврӯз суханронӣ намуда, ба аҳамияти ҳамбастагӣ ва ваҳдати иҷтимоӣ дар ин ҷашни бостонӣ таваҷҷуҳ зоҳир намуд.

  Дар идомаи конференсия, мудири шуъбаи фолклор ва адабиёти Бадахшон, номзади илмҳои филология Қурбонхонова Н. М. дар мавзуи «Нақши наврасон дар ҳифз ва таҳаввули сурудҳои анъанавии наврӯзӣ (дар мисоли “Килоғузғуз”)» маърӯза намуд. Ӯ таъкид кард, ки маросими «Килоғузғуз» на танҳо як анъанаи фароғатӣ, балки воситаи муҳими тарбиявӣ низ мебошад. Ин ойин дар тарбияи кӯдакону наврасон нақши муҳим дошта, арзишҳое чун эҳтиром ба калонсолон, саховатмандӣ, ҳамкорӣ ва ҳамдилиро ташаккул медиҳад.Зикр гардид, ки дар шароити ҷаҳонишавӣ ҳифзи чунин анъанаҳои шифоҳӣ аҳамияти махсус пайдо намуда, омӯзиш ва сабти илмии онҳо барои нигоҳдории мероси фарҳангии ғайримоддӣ зарур мебошад.

  Номзади илмҳои филология Булбулшоев У. дар мавзуи «Тақвими мардумии кӯҳистони Бадахшон ва нақши Наврӯз дар он» баромад намуда, Наврӯзро ҳамчун падидаи мураккаби фарҳангӣ ва замонӣ арзёбӣ кард. Ба гуфтаи ӯ, Наврӯз барои мардуми кӯҳистон на танҳо оғози соли мардумӣ, балки механизми танзими фаъолияти иҷтимоӣ ва иқтисодӣ низ мебошад. Ҳамчунин пешниҳод гардид, ки тақвими суннатии «Офтоб дар мард» ҳамчун намунаи дониши мардумӣ мавриди омӯзиши амиқи илмӣ қарор гирифта, ба ҳайси унсури мероси фарҳангии ғайримоддӣ шинохта шавад.

  Дар идома, номзади илмҳои филология Шакармамадов О. Н. дар мавзуи «Маросимҳои шифоҳӣ ва нақши онҳо дар фарҳанги шифоҳӣ» суханронӣ намуда, таъкид кард, ки фарҳанги шифоҳӣ дар шароити ҷаҳонишавӣ яке аз василаҳои муҳими ҳифзи арзишҳои миллӣ мебошад. Ба гуфтаи ӯ, суруду таронаҳо, ривоятҳо, мақолу чистонҳо на танҳо унсури фароғатӣ, балки пояи ташаккули маънавиёт ва ҳувияти миллӣ ба ҳисоб мераванд.

  Ҳамчунин, ходими калони илмии шуъбаи таърих, мардумшиносӣ ва бостоншиносӣ Азорабекова Ш. дар мавзуи «Таҳлили этнолингвистии вожаҳои “Боҷ”, “Барсам” ва “Сукут” дар низоми рамзии анъанаҳои мардуми ориёнасл» баромад намуда, доир ба маъно ва ҷойгоҳи ин истилоҳот дар фарҳанги маросимӣ маълумоти ҷолиб пешниҳод кард.

  Дар анҷоми конференсия миёни иштирокчиён мубоҳисаҳои илмӣ сурат гирифта, ба саволҳои пешниҳодгардида посухҳои муфассал дода шуданд.

 

Муфассал ...

АГАР НАВРӮЗУ РАМАЗОН БО ҲАМ ТАВЪАМ ОЯНД?

Шоинбеков А.А. - ходими пешбари илмии шуъбаи таърих,

бостоншиносӣ ва мардумшиносии ИИГ АМИТ, номзади илмҳои таърих

 

АГАР НАВРӮЗУ РАМАЗОН БО ҲАМ ТАВЪАМ ОЯНД?  

 

  Дар Тоҷикистони соҳибистиқлол солҳои 2024-2025 ҷашни Наврӯз ва моҳи шарифи Рамазон бо ҳам тавъам омаданд. Соли 2024, 11-март моҳи шарифи мубораки Рамазон даромада то 9-апрел идома ёфт. Соли 2025 бошад моҳи марту моҳи Рамазон пурра бо ҳам баробар омаданд ва рӯзҳои наврӯзӣ дар мобайни моҳи Рамазон омаданд. Имсол бошад моҳи Рамазон 19-феврал оғоз ёфта бо омад - омади рӯзҳои наврӯзӣ (19-20 март) ҷашн гирифта мешавад. Дар таҷрибаи 35 соли Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон ин се соли таърихӣ бори нахуст омадаанд ва боз баъди 33 сол ҷашни Наврӯзу моҳи Рамазон ба ҳам меоянд.

  Пас агар Наврӯзу Рамазон бо ҳам тавъам оянд, онҳоро дар Тоҷикистони соҳибистиқлол чӣ гуна ҷашн мегиранд?

  Соли 2024 дар арафаи оғози моҳи Рамазон ва фарорасии ҷашни Наврӯз дар миёни мардум овозаҳо паҳн гаштанд, ки ҷашни Наврӯзро пеш аз даромадани моҳи шарифи Рамазон то 11-уми март мегузаронанд ва дар моҳи Рамазон гузаронидани ҷашни Наврӯз раво нест. Ин албатта як овозаи навбатии иғвогаронаи баъзе хурофотгароён буд.

  Мутаасифона таъсири тарбияи хурофотгароёна боиси он ҳам гашт, ки рӯзи 22-март соли 2024, дар рӯзи Наврӯз дар моҳи шарифи мубораки Рамазон дар вилояти Москва, шаҳри Красногорск, дар толори консертии «Крокус –сити- Хол» теракти калон рух дод ва дар он дар мадди аввал 4 нафар ва сипас 11 нафар террористро аз Тоҷикистон гумонбар доштанд ва дастгир карданд. Ин як фоҷиаи калон буд, ки дар он наздики 150 нафар кушта ва 600 нафар маҷрӯҳ шуданд. Ин воқеаи нангин дар он рӯз дар тамоми олам паҳн гашту ҳафтаҳо ва моҳҳо дар хусуси он дар шабакаҳои иҷтимоӣ, телевизион ва матбуоти давр гап мерафт. Ин қасдан як сетсенарияи пешакӣ буд ё не?, то ҳоло ҳам чизе гуфта наметавонем, вале айбдоршавандагонро як зумра ҷавонони тоҷик маҳсуб донистанд ва дар паси панҷара якумр шинонданд. Пас гап дар Рамазон, дар Наврӯз дар Ислом набудаст, гап дар мост, ки мо бо чигуна тафаккур тарбия ёфтаем.

        Ислом ба зоти худ надорад айбе,

        Ҳар айбе, ки аст дар мусулмонии мост.

  Дар он рӯзҳо ҳама гӯш ба қимор буданд, ки сокинони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ин рӯзҳои ҷашн дар ин рӯзҳои воқеаи нангин чӣ кор мекунанд? Бахсус сарвари кишвар Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба воқеаи «Крокус – сити - Хол» чи гуна вокуниш медиҳад? Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, мӯҳтарам Эмомали Раҳмон, ки қаблан аз ин ҳодиса борҳо аз минбари Созмони Миллали Мутаҳид баромад карда ҳамеша таъкид намудаанд, ки “тероризм ба ягон дин, мазҳаб ё миллат хос нест, яъне терорист ватан, миллат ва дину мазҳаб надорад”, изҳор ҳамдарии худро баён сохт вале дар баробари ин дар Тоҷикистон ҷашни Наврӯз, он рӯзҳою он сол бо шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил гардид, зеро ки Наврӯз ба ягон дин, ба ягон ақида, ба ягон идеология рабт надорад, ин як ҷашни сирф мардумист, ки таърихи зиёда аз 6 ҳазорсола дорад.

  Ҳақиқатан ҳам, чуноне ки мо ҳамагон шоҳиди ҳол шудем, соли 2024 дар Ҷумҳурии Точикистон Наврӯз аз ҳар сола дида боз ҳам бо шукӯҳу шаҳомати баланд гузашт. Наврӯз дар ҳар як идораю муассисаҳо, кӯчаю маҳаллаҳо, шаҳракҳою ҷомоатҳо, ноҳияҳою шаҳрҳо марҳила ба марҳила, навбат ба навбат гузашта, дар охир дар маркази вилоятҳо ва маркази Ҷумҳурӣ шаҳри Душанбе бо шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил гардид. Бахусус дар шаҳри Душанбе бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомали Раҳмон ва Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ ва дигар шахсони баландпоя консерти хеле бошукӯҳ гузашт, ки дар ҷамъбасти он Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Э. Раҳмон боз таъкид намуд, ки мақсади Наврӯз фақат покию поктинатӣ аст, қалбҳои худро бояд аз кинаю кудурат пок созем. Мо бояд шукрона кунем, ки дар фазои сулҳу амонӣ дар кишвари соҳибистиқлол умр ба сар бурда истодаем ва мо ҳуқуқи маънавии ҳаққи хурсандӣ карданро дорем.

  Дар ВМКБ низ таҳти роҳбари Раиси ВМКБ, муҳтарам Мирзонабот Алишер Худобердӣ рӯзи 23-юми март дар Боғи марказии шаҳри Хоруғ консерти калон бо иштироки васеи мардум, баргузор гардид. 26-уми март бошад дар варзишгоҳи марказӣ бозиҳои варзишӣ гуштингирӣ, волейбол, дави миллӣ, арғамчинкашӣ, вазнбардорӣ дар сатҳи баланд гузаронида шуданд. Тӯҳфаҳои зиёд ба ғолибони мусобиқаҳо дода шуданд. Он сол на ин ки аз вилояти Суғду Хатлон балки аз Ҷумҳурии Узбекистон низ паҳлавонон ва судяҳо дар мусобиқаи гӯштингирии ВМКБ ширкат варзиданд.

  Иди Рамазон низ бо тамоми расму ойинҳои хоси худ анҷом ёфт. Он рӯзҳо ҳамагон шоҳиди ҳол будем, ки касе ба касе кор надошт. Рӯзагир аз паси кори худу рӯзахур аз пайи кори худ. Ҳама дар осудагӣ, аз пайи рӯзгору зиндагии хеш.

  9-марти соли 2024  Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Душанбе бо фаъолон, намояндагони ҷомеа ва ходимони дини мамлакат мулоқот карда аз ҷумла оид ба моҳи шарифи Рамазон чунин гуфт: «Дар ибтидо кулли мардуми Тоҷикистон, ҳамватанони бурунмарзӣ ва ҳамаи шумо – ҳозирини гиромиро ба муносибати фаро расидани моҳи шарифи Рамазон – моҳи парҳезгориву эҳсонкорӣ, хайру садақот, бахшиши гуноҳҳо ва поксозии зоҳиру ботин самимона табрик гуфта, ба хонадони ҳар як сокини мамлакат сулҳу оромӣ, файзу баракат ва зиндагии босаодат орзу менамоям. Бояд гуфт, ки ҳикмати парҳезгориву рӯзадорӣ танҳо дар тарки хӯрдану ошомидан маҳдуд намегардад, балки ин моҳи муборак барои мусулмонон василаи эътиқодии муҳим ҷиҳати анҷом додани корҳои хайру савоб, амалҳои писандида, дасту забони пок доштан, гузашт кардану бахшидан, бо сабру таҳаммул будан ва дигар хислатҳои ҳамидаи инсонӣ маҳсуб мешавад. Тибқи оятҳои Қуръони маҷид ва ҳадисҳои набавӣ ҳар як амали нек ва кори хайру савоб дар ин моҳи мубораку шариф нисбат ба моҳҳои дигар бамаротиб беҳтару бузургтар мебошад ва савоби бештар дорад. Аз ин рӯ, моҳи Рамазон фурсати беҳтарин барои вусъат додани амалҳои хайру савоб дар ҳаққи ятимону маъюбон, оилаҳои камбизоату бесаробонмонда, ниёзмандону дармондагон ва наздикону пайвандон мебошад».

  Дар соли 2025 чуноне ки дар боло зикр намудем, тибқи тақвими қамарӣ моҳи Рамазон аз 1 - уми март оғоз ёфта то 30 - юми март идома дошт ва рӯзҳои наврӯзӣ дар мобайни моҳи Рамазон омаданд. Ва ин аллакай соли дуюм буд, ки дар Тоҷикистони соҳибистиқлол моҳи Рамазону ҷашни Наврӯз ба ҳам тавъам меомаданд.

  Бо даромади моҳи мубораки Рамазон, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳури Тоҷикистон 28 - уми феврали соли 2025 мардуми шарифи Тоҷикистонро бо ин иди шариф табрику муборакбод намуда, аз ҷумла чунин қайд намуд. Фардо моҳи мубораки Рамазон, ки ҳар рӯзи он барои мардуми мусулмон мактаби парҳезгорӣ, худшиносиву инсондӯстӣ ва ҳамматбаландиву хайру сахо мебошад, фаро мерасад. Тоҷикистони соҳибистиқлоли мо ҳоло дар марҳалаи ташаккул ва такомули давлати миллӣ, яъне дар раванди давлатсозӣ ва давлатдории навини худ қарор дорад. Мусаллам аст, ки дар раванди давлатсозиву давлатдорӣ арзишҳои ахлоқӣ ва эътиқодӣ нақши муҳим мебозанд. Ба ибораи дигар, қонунияти бунёди давлати миллии муосир тақозо мекунад, ки ҳам расму ойинҳои аҷдодиву суннату анъанаҳои миллӣ ва ҳам арзишҳои эътиқодӣ дар хизмати осоишу оромӣ ва саодати мардуми Тоҷикистон қарор дода шаванд. Зеро онҳо ҷузъи таркибӣ ва ҷудоинопазирӣ фарҳанги миллии моро ташкил медиҳанд. Мо бояд ҳамеша шукрона кунем, ки моҳи мубораки Рамазонро дар шароити амну осоиш истиқбол мегирем ва дар фазои озоди эътиқодӣ зиндагӣ мекунем.....

  Ин моҳ арзишу ҳикматҳои зиёди сабақомӯз дорад.

  Яке аз онҳо парҳезгориву покӣ, ғалаба бар нафс ва худдорӣ кардан аз бадиву зишткорӣ мебошад....

  Боз намудани дари саховату ҳиммат на ба хотири дарёфти мартабаву шуҳрат миёни аҳли ҷомеа, балки ба хотири ризои Худованд аз хислатҳои дигари ин моҳи муборак мебошад....

  Садақа ба ятимону маъюбон, оилаҳои бесаробону камбизоат ва дигар ниёзмандон яке аз амалҳои хайре мебошад, ки савоби бештари анҷом додани он маҳз дар моҳи шарифи Рамазон таъкид шудааст....Бунёду таъмири муассисаҳои тиббӣ, мактабу кӯдакистонҳо, роҳу пулҳо, об баровардан ба маҳалли зисти ҳамдиёрон ё обод кардани манзили зисти оилаҳои камбизоату муҳтоҷ нисбат ба ҳар амали таассубомез арзиши зиёди маънавию иҷтимоӣ ва манфиату савоби бештар дорад....

  Дигар аз фазилатҳои бузурги ин моҳ аз он иборат аст, ки шахси мусулмон бояд аз хароҷоти бемавқеъ ва исрофкорӣ, ки боиси мушкилӣ дар рӯзгори худи ӯ мегардад, худдорӣ намояд.

  Азбаски моҳи шарифи Рамазон дар соли 2025 дар моҳи март даромад ва моҳи марту ҷашни Наврӯз сароғози кишту корӣ баҳориянд, Пешвои миллат Эмомали Раҳмон дар суханҳои табрикотии хеш бахшида бо фарорасии моҳи мубораки Рамазон таъкид намуд, ки мо бояд ҳар як рӯзи баҳорро бо меҳнати ҳалол, кишту кори баҳорӣ паси сар кунем, то ки файзу баракати меҳнати мо боз ҳам зиёда гардад.

  Чуноне ки дар боло зикр намудем, дар соли 2025 ҷашни Наврӯз дар мобайни моҳи мубораки Рамазон омад, ки онро дар ин сол ҳам дар Тоҷикситони соҳибистиқлол бо шукӯҳу шаҳомати зиёдтар таҷлил карданд.

  Ба Тоҷикистони соҳибистиқлол агар аз назари Конститутсионӣ назар андозем, тибқи моддаи якуми Конститутсия, Ҷумҳурии Тоҷикистон давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона мебошад. Маънои дунявӣ маҳз ҳамин аст, ки дин аз давлат ҷудо аст ва эътиқодҳою амалҳои динӣ озодона бе дахолат кардан ба корҳои давлатӣ мустақилона, худихтиёрӣ анҷом дода мешаванд.

  Дар доираи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон 26-марти соли 2009 «Қонун дар бораи озодии виҷдон ва иттиҳодияҳои динӣ» қабул шудааст. Дар моддаи 20-уми ин қонун нишон дода шудааст, ки ҳар як инсон ва шаҳрванд ҳуқуқи ихтиёрӣ ва мустақилона муайян намудани муносибати худ ба дин дода шудааст. Иштирок дар ибодати динӣ, гузаронидани ҷашну маросимҳо ихтиёрӣ ва озод аст, вале дар доираи қонун. Ҳуқуқи гузаронидани ҷашнҳо маҳдуд нашудааст. Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои гузаронидани ҷашнҳо расман иҷозат додааст ва баръакс арзишҳои ахлоқию инсонии онҳоро тарғибу ташвиқ мекунад.

  Дар солҳои истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои мардуми шарифи Тоҷикистон тибқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қонунҳо «Дар бораи озодии виҷдон ва иттиҳодияҳои динӣ», «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим», «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд», Консепсияи сиёсати давлатӣ дар соҳаи дин, стратегияҳои миллӣ оид ба муқовимат ба экстремизм ва терроризм барои солҳои 2016 – 2020 ва 2021 – 2025 қабул ва мавриди амал қарор дода шудаанд, ки дар онҳо кафолати озодии виҷдон пурра дода шудааст.

  Аз ин рӯ, Пешвои муаззами миллат, Ҷаноби Олӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомали Раҳмон дар суханронияш қайд кардааст: «Мо имрӯз шукрона мекунем, ки аз баракати истиқлоли давлатӣ дар тамоми соҳаҳои ҳаёти иҷтимоии кишварамон, аз ҷумла дар самти озодии виҷдон шароити созгору мусоид фароҳам гардидааст ва имрӯз шаҳрвандони мо фаризаҳои динии худро озодона анҷом медиҳанд. Бори дигар такрор менамоям, ки ин ҳама аз баракати муқаддастарин неъмати зиндагии халқамон – истиқлолу озодӣ ва дунявӣ будани давлатамон аст, ки барои пайравони ҳамаи динҳо имкониятҳои баробар ва шароити озоду созгори эътиқодиро фароҳам овардааст. Мардуми мо, ҳамчунин, имкон пайдо намуданд, ки расму ойинҳои миллӣ ва маросиму идҳои динӣ – ҷашнҳои Наврӯзу Меҳргон, Тиргону Сада ва идҳои Рамазону Қурбонро ҳамчун ҷузъи фарҳанги миллӣ эҳё карда, онҳоро бо иштироки озодонаи хурду бузурги мамлакат ва бо ифтихор аз таърихи беш аз шашҳазорсолаи миллати тоҷик таҷлил намоянд».

  Ҳамчунин ӯ дар табрикоти телевизионии худ бахшида бо фарорасии ҷашни  Наврӯз иброз дошт, ки имсол аз ҳарсола дида мо бояд бештар корҳои неку савоб анҷом диҳем, зеро ки ду ҷашни бузург, бо ҳам тавъам омаданд ва аз мо саховатмандиро талаб мекунанд. Ҳам дар китобҳои ориёиҳои ҳиндуиронӣ (Авесто ва Ригведа) ва ҳам дар таълимоти Ислом саховатмандӣ мавқеи калидӣ дорад.

  Беҳуда нест, ки худи Пешвои миллат дар ин ҷашнҳо ва сафарҳои кории худ ба вилоятҳою ноҳияҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бо дармондагону табақаҳои осебпазири ҷомеа ятимону бепарасторон вохуриҳо ташкил карда, онҳоро ба зиндагӣ раҳнамою умедвор сохта ба ҳар яки онҳо тӯҳфаҳо мебахшад.

  Тамоми муассисаҳою идораҳои давлатӣ вазифадор карда шудаанд, ки дар рӯзҳои ҷашн бахусус дар ҷашни Наврӯзу Рамазон аз ҳолу аҳволи дармондагон хабар гиранд ва ба онҳо кӯмакҳои моливу пулӣ расонанд.

  Дар Паёми имсола Ҷаноби олӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Э. Раҳмон махсус қайд кард, ки воқеан, Наврӯз, ки имрӯз мақоми байналмилалӣ гирифтааст, Меҳргон, Сада ва Тиргон, ки таҷассумгари андешаҳои инсондӯстӣ ва бузургдошти табиат мебошанд ва анъанаҳои давлатдории гузаштагони ориёии мо, ки дар таърихи башарият нақши мондагору таъсиргузор бозидаанд, асоси ҳувият ва асолати мо – тоҷикон мебошанд.

  Бинобар ин, ба Ҳукумати мамлакат ва Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе дастур дода мешавад, ки ҷиҳати дар пойтахти кишвар – шаҳри Душанбе бунёд намудани Конун, яъне Маркази тамаддуни ориёӣ чораҷӯйӣ намоянд.

  Ҳамчунин, бо дарназардошти фалсафаю ҳикмати ҷовидонаи Наврӯз, суннату анъанаҳои башардӯстонаи он ва истифодаи онҳо барои тарбияи наслҳои оянда дар шаҳри Душанбе Маркази байналмилалии Наврӯз бунёд карда шавад.

  Итминон дорам, ки амалӣ намудани иқдомоти зикршуда далели раднопазири таъриху фарҳанги беш аз шашҳазорсолаи мо – тоҷикон мегардад.

  Имсол ду ҷашни бузург боз бо ҳам меоянд, боз бо ҳам ошноянд. Моҳи мубораки Рамазон мебарояд, анҷом меёбаду ҷашни оламафрӯзӣ Наврӯз оғоз мегардад. Ин рӯзҳои бузурги рамзӣ, руҳияи инсонию масъулияти шаҳрвандии моро боз ҳам баландтар мебардоранд.

  Аз суханрониҳои Пешвои миллат баръало дида мешавад, ки хурду бузургӣ мамлакат метавонанд озодона ҳар ду ҷашнро бо ҳамон хусусиятҳои хоси аслиашон таҷлил кунанд. Муҳимаш ин ки аз чаҳорчубаи моҳияти аслии ин ҷашнҳо набароянд ва ба зиёдаравию, исрофкорӣ ва хурофотгароӣ роҳ надиҳанд. Баръакс бо омадани ин ду ҷашн, ки ҳар ду моро ба покию поктинатӣ, корҳои савоб, амалҳои нек, хайру баракат, тақвою парҳезгорӣ, адлу инсоф ва дигар арзишҳои баланди инсонӣ водор месозанду ҳидоят мекунанд, мо бояд аз ин рӯзҳо ба маротиб истифода барем. Зеро, ки дарозумратарин инсон бо ҳам тавъам омадани ин ду ҷашнро дар ҳаёти худ се маротиба мебинад, дигарҳо бошанд як ё ду бор. 

  Аз суханрониҳою амалҳои амалии Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дигар баҳсе ба миён намеояд, ки агар ҷашни Наврӯзу Рамазон бо ҳам дар Тоҷикистон ба ҳам оянд мо чӣ кор кунем? Фақат кори савобу нек!

Муфассал ...